پيام قرآن - مكارم شيرازى، ناصر - الصفحة ٢٩٣ - او همهجا با شماست!

آيه را بايد تأويل نمود و بر معناى مجازى حمل كرد، و گفت منظور اين است كه علم او با ما است نه خود او!

غافل از اين‌كه علم خداوند علم حضورى است نه مانند علم ما از طريق ترسيم صورت اشياء در ذهن، و معناى علم حضورى آن است كه همه اشياء نزد او حاضر و ذات او با حضورش در همه‌جا به همه آنها احاطه دارد. [١]

بعضى از مفسّران در تفسير اين آيه گفته‌اند از آنجا هر موجود ممكن، وجود خود را از خداوند واجب الوجود مى‌گيرد، بنابراين هنگامى ماهيات امكانيه لباس وجود مى‌پوشند كه فيض هستى از واجب الوجود به آنها برسد، بنابراين خداوند متعال نسبت به هر ماهيتى، از وجود آن ماهيت، نزديك‌تر است. [٢]

در تفسير الميزان آمده است كه اين «معصيت» (همراه بودن) به خاطر احاطه وجودى خداوند به ممكنات است، و تعبير به «ايْنَما كُنْتُمْ» (هرجا كه باشيد) به خاطر توضيح اين حقيقت است، وگرنه نسبت به خداوند به امكنه و ازمنه و احوال مختلف يكسان است. [٣]

ولى گروهى كه نتوانسته‌اند احاطه وجودى خداوند را نسبت به همه ممكنات درست درك كنند آيه را حمل بر معناى مجازى كرده، و گفته‌اند: مراد از همراه بودن خداوند با موجودات شمول علم و قدرت و حاكميت او بر آنها است. [٤]

[١]. توضيح بيشتر درباره علم خداوند در همين جلد در بحث علم خداوند آمده است.

[٢]. تفسير فخررازى، جلد ٢٩، صفحه ٢١٤.

[٣]. تفسيرالميزان، جلد ١٩، صفحه ١٦٧.

[٤]. تفسير قرطبى، جلد ٩، صفحه ٦٤٠٧، نزديك به همين معنا نيز در تفسير ابوالفتوح رازى جلد ١١، صحفه ٣٨ ديده مى‌شود همچنين در تفسير فخر رازى از متكلمان نقل شده است كه اين «معيّت» يا در جهت علم است يا در جهت حفظ و حراست، جلد ٢٩، صفحه ٢١٥.