پيام قرآن - مكارم شيرازى، ناصر - الصفحة ٤٧٤ - ١ تاريخچه مسأله عدل

در اينجا بحث‌هاى فراوانى است چه از نظر فلسفى و كلامى و اعتقادى، و چه از نظر روايت و حديث و چه از نظر تاريخى كه در بحث‌هاى آينده خواهد آمد.

توضيحات‌

١. تاريخچه مسأله عدل‌

قرائن نشان مى‌دهد كه از قديم‌ترين ايّام طرفداران عدل الهى و مخالفان آن، كم و بيش در ميان فلاسفه يا افراد عادى وجود داشته‌اند، طرفدارى از عدل از اين نظر كه از صفات كمال است، و خداوندى كه منبع كلّ كمالات است هرگز از آن خالى نيست.

و طرفدارى از نفى اين صفت از اين نظر كه پاره‌اى از ناهنجارى‌هاى ظاهرى و آفات و بلاها و مصائب در جهان ديده مى‌شود كه توجيه آنها با قبول مسأله عدالت لااقل در بدو نظر مشكل است.

ولى اين مسأله در ميان مسلمانان، شكل ديگرى به خود گرفت، گروهى به نام اشاعره به مخالفت با اين اصل برخاستند، نه از اين نظر كه منكر عدالت خدا باشند، بلكه از اين نظر كه چون او مالك عالم هستى است ظلم در مورد او تصوّر نمى‌شود، هر كارى كند (حتّى مجازات تمام نيكوكاران، و پاداش همه بدكاران) عين عدالت است! هرچه آن خسرو كند شيرين بود!

انگيزه اصلى تمايل به اين طرز فكر از يك‌سو گرفتارى در چنگال مسأله جبر