پيام قرآن - مكارم شيرازى، ناصر - الصفحة ٤٧٥ - ١ تاريخچه مسأله عدل

و اختيار بود، چرا كه گروه اشاعره از طرفداران سرسخت مسأله جبر و عدم اختيار بندگان در افعال خود بودند.

و از سوى ديگر طبق صريح آيات قرآن و ضرورت دين اسلام خداوند نيكوكاران را به بهشت و كفار و بدكاران را به دوزخ مى‌برد.

در اينجا در برابر اين سؤال قرار مى‌گرفتند كه اگر انسان در كار خود مجبور است؛ ثواب و عقاب در برابر اعمال اجبارى و غير اختيارى چه معنا دارد؟ و چگونه با عدالت خدا سازگار است؟ لذا ناچار شدند مسأله عدل را به صورتى كه در بالا گفته شد انكار كنند.

از سوى سوم آنها انكار عدل الهى را يكنوع توحيد كامل مى‌پنداشتند، و فكر مى‌كردند اگر خداوند را مافوق مسأله عدل و ظلم بدانيم به مرحله عالى توحيد رسيده‌ايم.

در برابر اين گروه جمعيت معتزله قرار داشتند كه عدل را يكى از اساسى‌ترين مسائل عقيدتى مى‌شمردند و معتقد بودند كه درباره خداوند عدل و ظلم هر دو تصوّر مى‌شود، ولى خدا هرگز ظلم نمى‌كند، و عدالت را به تمام معنا كلمه دارا است.

شيعه و پيروان مكتب اهل بيت عليهم السلام در صف طرفداران عدل الهى قرار دارند، لذا به مجموعه آنها و معتزله عدليه گفته مى‌شود.

اهميّتى كه پيروان مكتب اهل بيت عليهم السلام به مسأله عدل الهى مى‌دهند، تا آن حد است كه عدل و امامت را دو ركن اصلى مذهب خود معرفى مى‌كنند، در برابر