پيام قرآن - مكارم شيرازى، ناصر - الصفحة ١٦٣ - در هر كار بگو به خواست خدا

ساختمان‌هاى متفاوت و ويژگى‌هاى مختلف، بررسى شده كه همه آنها بازگو كننده وسعت مفهوم آيه فوق است.

جالب اين‌كه با گذشت زمان نيز انواع تازه‌اى به وجود مى‌آيد كه سابقاً نبود، يعنى آفرينش گياهى و حيوانى، لحظه‌اى تعطيل بردار نيست! اصولًا تنوّع در پديده‌ها دليل بر اراده و اختيار در مبدأ پديد آورنده است، زيرا مبدئى كه اختيار ندارد آثارى يكسان از خود ارائه مى‌دهد در حالى كه وقتى پاى اراده و اختيار به ميان مى‌آيد تنوّع مطرح مى‌شود. [١]

در هر كار بگو: به خواست خدا

در ششمين آيه مورد بحث، باز سخن از مشيّت الهى است، ولى اين بار در مورد سرنوشت انسان ها و اعمال آنها است، روى سخن را به پيامبر اكرم صلى الله عليه و آله كرده و مؤكّداً از او مى‌خواهد، كه «و هرگز در مورد كارى نگو: من فردا آن را انجام مى دهم،- مگر اين كه خدا بخواهد ....»: وَلَا تَقُولَنَّ لِشَىْ‌ءٍ إِنِّي فَاعِلٌ ذَلِكَ غَداً- إِلَّا أَنْ يَشَاءَ اللَّهُ‌.

يعنى هرگاه از تصميم به انجام كارى در آينده سخن مى‌گويى حتماً تكيه بر مشيّت خدا كن و جمله‌ «ان شاء اللَّه»: (اگر خدا بخواهد) را فراموش مكن، اشاره به اين‌كه مشيّت الهى مافوق همه مشيّت‌ها است و تا او چيزى را اراده نكند واقع نمى‌شود.

واضح است كه اين سخن كمترين اشاره‌اى به مسأله جبر ندارد، بلكه ناظر به‌

[١]. تفسير قرطبى، جلد ٧، صفحه ٤٦٨٤ اشاره‌اى به اين موضوع دارد.