پيام قرآن - مكارم شيرازى، ناصر - الصفحة ٤٩٠ - ٥ عدل در روايات اسلامى

مسأله عدل خداوند به عنوان يك مطلب قطعى مورد قبول همگان بوده، و تكيه استدلالات بر آن قرار داشته است، از جمله: در حديثى مى‌خوانيم كه يكى از ياران امام صادق عليه السلام از آنحضرت پرسيد: آيا خداوند بندگان را بر اعمالشان مجبور ساخته است؟ امام در پاسخ فرمود: «اللَّهُ اعْدَلُ مِنْ انْ يَجْبُرَ عَبْداً عَلَى‌ فِعْلٍ ثُمَّ يُعَذِّبُهُ عَلَيْهِ»: «خداوند عادل تر از آن است كه بنده‌اى را مجبور به كارى كند، سپس او را بر انجام آن مجازات نمايد». [١]

١٠. در حديثى از پيغمبر اكرم صلى الله عليه و آله كه در مسند احمد حنبل آمده است مى‌خوانيم: «مَنْ اذْنَبَ فِى الْدُّنيا ذَنْبَاً فَعُوْقبَ عَلَيْهِ فَاللَّهُ أَعْدَلُ مِنْ أَنْ يُثَنّى عُقُوْبَتَه عَلى‌ عَبْدِهِ» «كسى كه گناهى كند و خداوند او را در دنيا مجازات نمايد در آخرت عقوبتى نخواهد داشت چرا كه خداوند عادل‌تر از آن است كه دوبار بنده‌اش را مجازات كند». [٢]

١١. در حديث ديگرى از امام على بن موسى الرضا عليه السلام مى‌خوانيم كه در توضيح‌ «امرٌ بَيْنَ الامْريْنِ» (نفى جبر و تفويض) در پاسخ يكى از يارانش كه سؤال كرد آيا خداوند كارها را واگذار و تفويض به بندگان نموده؟ فرمود: «اللَّهُ اعَزُّ مِنْ ذلِكَ»: «خداوند تواناتر از آن است كه چنين كند- يعنى به كلّى از تدبير امور جهان يا بندگانش كنار رود و آنها را به خودشان واگذارد- پرسيد: آيا آنها را مجبور بر گناهان كرده؟ فرمود: «اللَّهُ اعْدَلُ وَ احْكَمُ مِنْ ذلِكَ»: «خداوند عادل‌تر و حكيم‌تر از آن است كه چنين كند» (يعنى اين كار با عدل و حكمت خدا ابداً

[١]. بحارالانوار، جلد ٥، صفحه ٥١، حديث ٨٣.

[٢]. مسند احمد جلد اول، صفحه ٩٩ (چاپ دار صادر بيروت).