پيام قرآن - مكارم شيرازى، ناصر - الصفحة ٥٠١ - نقد و بررسى

مسأله عدل الهى مى‌شود هنگامى كه سخن از مسأله خلود و عذاب جاويدان دوزخ براى گروهى از گنهكاران به ميان مى‌آيد فوراً اين سؤال مطرح مى‌گردد كه مگر عمر اين گروه در مجموع چقدر بوده؟ ٥٠ سال، ٧٠ سال، يا ١٠٠ سال؛ عدالت ايجاب مى‌كند كه جرم و جريمه برابر هم باشند، پس در مقابل اين عمر كوتاه عذاب جاويدان چه معنا دارد.

ولى همان‌گونه كه گفتيم در اين تنگناها بايد در فكر راه حل منطقى مسائل بود، نه انكار مسائل واضح و بديهى؛ و اتفاقاً حل مشكل خلود راه‌هاى روشنى دارد، زيرا اشكال بالا عمدتاً از اينجا ناشى شده كه مسأله مجازات الهى را كه از آثار اعمال خود انسان است با مسأله مجازات‌هاى قراردادى اشتباه كرده‌اند.

توضيح اين‌كه: آن گونه كه از آيات و روايات و شواهد عقلى برمى‌آيد مجازات‌هاى قيامت شباهت زيادى به آثار طبيعى اعمال انسان در اين دنيا دارد.

فى‌المثل كسى افراط در مشروب‌خوارى مى‌كند، در مدت كوتاهى گرفتار زخم معده و ناراحتى قلب و اعصاب مى‌شود، و گاه اين بيمارى‌ها در تمام طول عمر با او است و او را عذاب و آزار مى‌دهد.

حال اگر كسى بگويد آيا اين عدالت است كه در برابر يك‌ماه مشروب‌خوارى كسى شصت سال مبتلى به زخم معده و ناراحتى قلب و اعصاب باشد؟!

در پاسخ به او گفته مى‌شود اين اثر عمل خود او است، نه يك مجازات قراردادى، به خصوص اين‌كه به چنين شخصى قبلًا هشدار داده شده، و اين عواقب دردناك به او گوشزد گرديده است.