پيام قرآن - مكارم شيرازى، ناصر - الصفحة ٤٤٢ - ب- خداوند صادق است

تفسير و جمع‌بندى‌

در آيه اول و دوم سخن از اين است كه خداوند از همه صادق‌تر در سخنان خود مى‌باشد، به صورت يك استفهام انكارى مى‌فرمايد: «كيست كه از خداوند، راستگوتر باشد؟!» وَ مَنْ اصْدَقُ مِنَ اللَّهِ حَدِيْثاً «كيست كه در گفتار و وعده هايش، از خدا راستگوتر باشد؟!» وَ مَنْ اصْدَق مِنَ اللَّهِ قِيْلًا [١]

بعضى از مفسّران معتقداند كه تعبير به راستگوتر تنها از نظر كميّت امكان پذير است- كسى كه در موارد بيشترى راست مى‌گويد- نه از نظر كيفيت، زيرا اگر سخن مطابق واقع باشد راست است و اگر نباشد دروغ و كم و زيادى در كيفيت آن تصوّر نمى‌شود. [٢]

ولى حق اين است كه از نظر كيفيت نيز مراتب مختلفى براى صدق، تصوّر مى‌شود؛ و اين در جايى است كه واقعيّت داراى ابعاد مختلف باشد، اگر گفتار گوينده در تمام اين ابعاد مطابق واقع باشد مسلماً از كسى كه تنها در قسمت قابل توجّهى مطابق واقع است راستگوتر محسوب مى‌شود.

مثلًا كسى فرد با ايمانى را به سَلمان تشبيه مى‌كند، و ديگرى او را به ابوذر، مسلماً آن‌كس كه جهات بيشترى را در اين تشبيه در نظر گرفته راستگوتر است.

و اين‌كه خداوند از همه صادق‌تر مى‌باشد به خاطر آن است كه دروغ يا از جهل و نادانى و بى‌خبرى از واقعيت‌ها، سرچشمه مى‌گيرد، يا از ضعف و ناتوانى و احتياج، و چون هيچ‌يك از اين صفات در ذات پاكش راه ندارد او از همه‌

[١]. سوره نسا، آيات ٨٧ و ١٢٢- قيل و قول مصدر است.

[٢]. روح‌المعانى، جلد ٥، صفحه ٩٥ (ذيل آيه ٨٧ سوره نساء).