پيام قرآن - مكارم شيرازى، ناصر - الصفحة ٤٣٩ - ب- خداوند صادق است

واژه «صادق» از ماده صدق، به گفته راغب نقطه مقابل كذب و دروغ است، و در اصل از اوصاف كلام و اخبار مى‌باشد كه گاه صدق و گاه كذب است، و گاه بالعرض در استفهام و امر و دعا نيز به كار مى‌رود، مثلًا كسى مى‌گويد: آيا فلان كس در خانه است و مفهوم ضمنى آن اين است كه من نمى‌دانم او در خانه است يا نه (و لذا گاه مى‌گوئيم او دروغ مى‌گويد: مى‌داند فلان كس در خانه حضور دارد)

حقيقت صدق، مطابقت سخن با اعتقاد و واقعيت است، لذا اگر كسى سخن بگويد كه با واقعيت تطبيق مى‌كند امّا مطابق اعتقاد او نيست، مى‌گوئيم دروغ مى‌گويد مانند گفتار منافقان كه به پيامبر اسلام صلى الله عليه و آله مى‌گفتند:

نَشَهَدُ اءِنَّكَ لَرَسُوْلُ اللَّهِ‌: «ما شهادت مى دهيم كه به يقين تو پيامبر خدا هستى!» و قرآن مى‌گويد: آنها دروغ مى‌گويند.

گاه صدق و كذب، در مورد افعال و اعمال نيز گفته مى‌شود، و كسى كه اعمالش را بر طبق وظيفه لازم انجام مى‌دهد صادق، و اگر برخلاف آن انجام دهد كاذب مى‌نامند. مثلًا كسى كه در ميان نبرد، حقّ جنگ را ادا كند گفته مى‌شود:

«صَدَقَ فى الْقِتالِ» و اگر نكند مى‌گويند: «كَذَبَ فِى الْقِتالِ» آيه‌ لَقَدْ صَدَقَ اللَّهُ رَسُوْلَهُ الرُّؤْيا بِالْحَقَ‌: «خداوند آنچه را به پيامبرش در رؤيا نشان داد، به حق راست گفت». [١] كه در مورد تحقق خواب پيامبر صلى الله عليه و آله درباره فتح مكه و ورود پيروزمندانه مسلمانان در مسجد الحرام است نيز از نمونه‌هاى اين مطلب‌

[١]. سوره فتح، آيه ٢٧.