پيام قرآن - مكارم شيرازى، ناصر - الصفحة ٤١٤ - رحمت واسعه الهى در احاديث اسلامى

واژه «خَيْر» طبق مشهور در ميان ارباب لغت و نحويين، افضل التفضيل است، و در اصل «اخْيَر» (بر وزن افضل) بوده كه الف آن حذف شده و فتحه به «خ» منتقل گرديده است.

«خَير» به گفته راغب به معناى هر چيزى است كه همگان به آن علاقه دارند، مانند عقل و عدل و فضيلت و اشياء مفيد، و ضدّ آن شرّ است، سپس «خير» را به دو گونه تقسيم مى‌كند: خير مطلق كه مورد علاقه هركس در هر حالت است (مانند بهشت) و خير نسبى كه نسبت به بعضى از افراد مفيد است، مانند مال كه ممكن است براى بعضى سرچشمه سعادت و براى بعضى مايه بدبختى گردد!

ولى در مقائيس اللُّغة معناى اصلى آن تمايل به چيزى ذكر شده، و سپس به امورى كه مورد تمايل است اطلاق شده و نقطه مقابل آن شرّ است بعضى از ارباب لغت نيز آن را به معناى كَرَم و بخشش تفسير كرده‌اند، در حالى كه بعضى ديگر تنها به اين قناعت كرده‌اند كه «خير» نقطه مقابل شر است.

اين واژه گاه به معناى خاص به كار رفته (مثلًا «خير» به معناى مال يا نهرى در بهشت كه از كوثر سرچشمه مى‌گيرد و يا منزلگاه‌هاى مخصوص بهشتى و كلمه خيار يا اختيار كه از اين واژه مشتق شده به معناى انتخاب چيز بهترى است.

هنگامى كه اين واژه بر ذات پاك خداوند اطلاق مى‌شود گاه به صورت مطلق و بدون هيچ‌گونه قيد است، مانند وَ اللَّهُ خَيْرٌ وَ ابْقَى‌: «خدا بهتر، و پايدارتر است». [١]

[١]. سوره طه، آيه ٧٣.