فقه اهل بیت علیهم السلام - فارسی - موسسه دائرة المعارف فقه اسلامی - الصفحة ٢٠٩ - روشنفكران دينى و مدرنيزاسيون فقه(١) مسعود امامى
چند سؤال اينجاست اوّلاً شما از كجا مطمئن هستيد كه بعداً مىتوانيد آن اژدها را بكشيد؟ ممكن است خداى نكرده آن اژدها شما را بكشد!... اتفاقاً داستان مولانا بيانگر همين مطلب است. هنگامى كه آن اژدها جان گرفت، اوّلين كسى را كه كشت همان جناب مارگير بود ثانياً، حتى اگر شما موفق شديد كه سر آن مار را ببريد و اژدها را بكشيد، بايد توجه كنيد كه بحث بر سر اين نيست كه زور ما به اژدها مىرسد يا نمىرسد. بحث اين است كه از آن به بعد زندگى ما تغيير خواهد كرد و به جنگ با اژدها بدل خواهد شد. هنگامى كه اين اژدها وارد زندگى شد، زندگى آسوده و آرام قبلى شما تمام خواهد شد». (٥٤)
«... براى پاسخ به اين پرسش كه آيا سنّت زدايى كامل امكانپذير است يا نه، و اگر بلى، آيا مطلوب هم هست يا نه؟ بايد طبيعت انسان را بهتر بشناسيم، كه آيا انسان چنان ساخته شده است كه مىتواند يكسره از سنّت ببرد؟ و اگر بلى، آيا چنان ساخته شده كه مىخواهد رشته پيوند خود را با سنّت بكلّى بگسلد؟ و آيا اصلاً انسان ساخته شده است يا در حال ساخته شدن است؟ يعنى آيا انسان ماهيت نوعيه واحدى دارد كه ثابت بوده و هست و خواهد بود؟
من جواب اين سؤالات را به نحو مستدل و قانع كننده نمىدانم. بنابراين، نمىتوانم در مورد آينده انسان و امكان و مطلوبيت سنّت زدايى كامل از فرد و جامعه بشرى سخنى بگويم. اما وضع كنونى را كه مىنگرم مىبينم كه گويى سنّت زدايى كامل ا گر هم مطلوب باشد فعلاً امكانپذير نيست...». (٥٥)
حيرتانگيز است كه روشنفكر دينى دقيقاً در همان رسالتى كه برعهده خويش مىبيند و جامعه را براى رسيدن به آن هدف به پيروى از انديشههاى خود(رفع اختلاف و نزاع ميان
(٥٤) سروش، عبدالكريم، سنت و سكولاريسم، ص٣٥.
(٥٥) ملكيان، مصطفى، نقد و نظر١٩، ص١١.