فقه اهل بیت علیهم السلام - فارسی - موسسه دائرة المعارف فقه اسلامی - الصفحة ٧٦ - آداب قضاوت(١) محمد يزدى
دوازدهم: ظاهر شكوهمند و با آرامش و وقار
صاحب جواهر مىگويد: «براى قاضى در حال قضا مستحب است در هيئتى شكوهمند و آرامش و وقارى مناسب قضاوت داشته باشد». (٢٦) صاحب جواهر دليلى براى استحباب شرعى ذكر نكرده، اين ادب در سخن ديگر فقها بيان نشده است، اما جايگاه قضاوت اين ادب را اقتضا دارد، زيرا قاضى كه بايد در جاى بارز و آشكارى بنشيند، از زندانيان پرس و جو كند، با سرپرستان و ايتام گفتگو نمايد، ناظر افراد امينِ طرف شور حاكم باشد بر بسيارى از اموال و شئون مردم نظارت كند، نشستن در مجلس قضا و پرس و جو و تحقيق و نظارت مستلزم وقار و آرامش است، بى آن كه اضطراب و شتاب و خيره سرى در ميان باشد، مبادا متهم به حيف و ميل يا ستم يا عدم دقت و عدم شايستگى و بى كفايتى شود. جايگاه قضاوت و حضور مدّعيان و شهود و ديگران، چنين حالتى را مىطلبد و همان دلايلى كه آداب پيشين را اثبات مىكرد، بر اين ادب نيز دلالت دارد.
افزون بر اين خواهيم گفت: قاضى بايد در حال خشم و گرسنگى و تشنگى(كه اغلب مستلزم اضطراب و نداشتن وقار و آرامش است) قضاوت نكند، پس روايات باب نيز بر اين مطلب دلالت دارد.
مقصود از هيئت شكوهمند آن است كه پاكيزه و آراسته و در لباس و پوششى باشد كه مناسب مقام او است، به گونهاى كه هر كس او را ببيند، بفهمد قاضى است، پيش از آن كه نام و رتبه و مقامش را بداند. معمول در زمان ما در بيشتر كشورها آن است كه لباس ويژه قاضيان را بپوشند كه ديگران ـ چه مردم و چه مسئولان ـ آن را به تن نمىكنند، مانند لباس خاص سربازان و نظاميان. تأثير چنين لباسى در آرامش دهى و نظم دادگاه و رعايت حال توسط حاضران، معلوم است.
متأسفانه قضات جمهورى اسلامى به ويژه معمّمان، اين ادب را، رعايت نمىكنند،
(٢٦) جواهر، ج٤٠، ص٧٧.