فقه اهل بیت علیهم السلام - فارسی - موسسه دائرة المعارف فقه اسلامی - الصفحة ٢٨١ - عبور از مقابل نمازگزار پژوهشى به شيوه فقه مقارن (پژوهشى به شيوه فقه مقارن) امير رحمانى
١٤. ابن ابى شيبه به اسناد خود از سالم نقل كرده است:
به عمر گفته شد كه عبداللّه بن عياش بن ابى ربيعه مىگويد: الاغ و سگ نماز را قطع مىكند، عمرگفت: نماز مسلمان را هيچ چيز قطع نمىكند. (١٦٤)
عبداللّه فرزند عياش بن ابى ربيعه است، همان كسى كه در نماز رسول اللّه(ص) حاضر بود و هنگامى كه الاغى از مقابل ايشان عبور كرد، سبحان اللّه گفت و بعد عذر آورد كه شنيده است كه الاغ نماز را قطع مىكند، ولى پيامبر او را تخطئه كرد. بعيد به نظر مىرسد كه عبداللّه آنچه را بين پدرش و رسول اللّه(ص) اتفاق افتاده بود نشنيده باشد. نقل كلام او براى عمر نيز به همين جهت است، چرا كه توهّم قاطعيت عبور چيزهايى از مقابل نمازگزار ميان عدهاى رائج بوده است.
همين نكته ما را به اين حقيقت رهنمون مىسازد كه در صدر اول اسلام عدهاى بودند كه حتى با اطلاع از نصوص شرعى، براى خود رأى و نظر جدايى داشته و بر آن اصرار مىورزيده و در مقابل پيامبر مىايستادهاند! نظر آنان به عنوان نظرى شرعى در جامعه باقى مانده و منتشر شده است.
از ابن شهاب روايت شده است كه سعيد بن مسيب و ابو سلمه پسر عبدالرحمن بن عوف به او خبردادند كه عبداللّه بن عمرو بن عاص گفت:
به رسول اللّه(ص) خبر داده شد كه من دهر را روزه مىگيرم و تمام شب را قيام مىكنم و نماز مىخوانم، پس پيامبر به من گفت: آيا تو همه دهر را روزه مىگيرى و همه شب را نماز مىخوانى، تا وقتى كه زنده باشى، گفتم: بله، يا رسول اللّه(ص)، پس فرمود: توان آن را ندارى، پس افطار كن و روزه بگير و بخواب و قيام كن و از هر ماه سه روز روزه بگير، چرا كه حسنه، ده برابر جزا داده مىشود و اين مانند روزه دهر است.
گفتم: من بهتر از اين را قادر هستم، فرمود: يك روز روزه بگير و دو روز افطار كن، گفتم: من بهتر از اين را قادر هستم، فرمود: از اين، بهتر و افضل نيست.
(١٦٤) المصنف، ج١، ص٣١٤؛ سنن بيهقى، ج٢، ص٢٧٨، از قول ابن عمر نقل كرده است.