پس، خرافه و اسطوره شدن معارف دينى، برخاسته از ضعف و كاستى بود كه در معرفت‌شناسى غرب وارد شد و خود را از حقايق دينى محروم ساخت. با اين محروميت، گزاره‌ها و آموزه‌هاى دينى، هم سطح و هم رديف ادعاها و گزاره‌هاى انسان‌هاى عادى قرار گرفت و نسبت به آنها هيچ گونه تفاوت و برترى نيافت. به طور طبيعى، در انديشه‌اى كه حقانيت و اعتبار متافيزيكى دين الهى را باور نكرده است، گفتار و رفتار پيامبر(ص) و حجت‌هاى معصوم(ع) در متون مقدس دينى هيچ گونه برترى معرفت شناختى نسبت به گفتار و رفتار ساير انسان‌ها ندارد و تا وقتى كه تك تك آن گزاره‌ها با دلايل عقل پسند نزد وى اثبات نشود، مقبوليت عقلانى نخواهد يافت. اما اين عدم ترجيح، نشانه روحيه دليل‌طلبى، انصاف و بى طرفى در خرد مدرن و فقدان اين روحيات در عقلانيت غير مدرن ـ چنانچه ظاهر عبارات فوق، مبلّغ آن است ـ نمى‌باشد. متأسفانه برخى از روشنفكران دينى با ناديده گرفتن پيش فرض‌هاى معرفت‌شناسى و اصول موضوعه برخاسته از آن، چنان وانمود مى‌كنند كه گويا انديشه و عقلانيت در غير جهان مدرن، گرفتار تعصّب و تقليد كوركورانه است و آزاد انديشى تنها در غرب ظهور يافته است. در حالى كه با فرض اثبات منطقى عصمت و قداست براى شخصيت پيامبر(ص) و امام(ع) ـ چنان كه در بند الف به نقل از روشنفكران دينى آمد ـ نه تنها پذيرش بى چون و چراى گفتار و رفتار آنان منافاتى با آزاد انديشى و دليل‌طلبى ندارد، بلكه انكار آنها، تعصّب، غرور و غير عقلانى است.

به نظر مى‌رسد چشم پوشى از پيش فرض‌ها و مباحث زير بنايى و طرح فريبنده برخى از مباحث رو بنايى كه برخى از روشنفكران، گرفتار آن شده‌اند، شايسته مقام مباحثات علمى نيست و با تبليغات عوام فريبانه ژورناليستى مناسب است.

هـ: راز زدايى و تعبد گريزى روشنفكر دينى

روشنفكران مذهبى كه با انديشه تجدد خواه اُنس گرفته‌اند، راز زدايى از دين را سرلوحه تلاش علمى خود قرار داده و در نزاع ميان جهان مدرن و جهان دينى، به سوى