فقه اهل بیت علیهم السلام - فارسی - موسسه دائرة المعارف فقه اسلامی - الصفحة ٢١٤ - روشنفكران دينى و مدرنيزاسيون فقه(١) مسعود امامى
پس از گذشت قرنها از مباحث پردامنه فيلسوفان و دانشمندان عصر تجدّد، امروزه ذهنيت انسان مدرن به سختى به حقايق راز آلود و اسرارآميز دينى تن مىدهد و آنها را با خرافه و دروغ همگون مىشمارد. اگر چه جوامع مدرن در اين روزگار، شاهد پيدايش نشانههاى متنوّعى از ميل به راز و اسطوره است كه بسيارى از آنها باطنى جز خرافه و دروغ ندارد، ولى راز ستيزى و تعبّد گريزى هم چنان چهره غالب انسان تجدّد خواه به خصوص در برخى از اقشار جامعه است.
از سوى ديگر، دين با غيب و راز پيوند پايدار دارد و پيامبران، حاملان و مبلغان پيامهاى جهان غيب براى رستگارى بشرند كه گستره بسيارى از آنها از انديشه انسانى فراتر است و همين، سرّ نيازمندى هميشگى بشر به پيامهاى آسمانى مىباشد.
بى شكّ، اين نياز و سرسپردگى به پيام آوران الهى ـ كه برترين مصداق رجوع نادان به داناست ـ حكم خللناپذير انديشه بشرى است و از اين رو، عقل سليم هيچ انسانى، كمترين ترديدى در اطاعت محض از گزارههاى انشايى خداوند دانا و خيرخواه و نيز باور و اذعان نسبت به گزارههاى اخبارى او را روا نمىدارد. پس بى ترديد، تعبد پذيرى و راز باورى در اديان راستين آسمانى بر پايه عقلانيت بى شائبه استوار است.
عقل مدرن ـ شايد به دليل اختلاط حقايق آسمانى با خرافه و افسانه در مسيحيت قرون وسطا و يا به هر دليل ديگر ـ به راحتى به اين حكم عقل سليم تن نمىدهد و از پذيرش راز و تعبّد در دين گريزان است. او آيينى را مىپذيرد كه آموزههاى آن از محدوده درك او خارج نباشد و حتى المقدور از هر گونه راز و غيب تهى گردد.
از اين رو، تلاش فراوان در راز زدايى از پديدهاى مىكند كه با غيب و راز عجين است و گاهى تا جايى پيش مىرود كه ايمان به مسيحيت را بدون اعتقاد به خدا، معاد و نبوّت ممكن مىشمارد! (٦٠)
(٦٠) مراجعه شود به كتاب درياى ايمان، نوشته دان كيوپيت، ترجمه كامشاد مؤلف كه از متألّهين برجسته مسيحيت درانگلستان شمرده مىشود! با ادعاى اسطوره زدايى از دين، تصويرى از آن ارائه مىدهد كه اعتقاد به خداى عينى و واقعى و نيز جهان پس از مرگ، جزو خرافات به شمار مىآيد. او اعتقاد