دليل نخست: فقه در آن زمان، اوّلين روزهاى پيدايش خود را سپرى مى‌نمود. مردم با آموزه‌هاى آن آشنا نبودند و زمينه ذهنى مناسبى در مورد دستورهاى اسلام نداشتند. در اين شرايط، پيامبر(ص) قصد داشت به سرعت، قوانين فقه را در ميان مردم رواج بدهد. كاركرد قواعد به عنوان جملاتى معمولاً كوتاه و مشخص كه حجم فراوانى از مفاهيم را در

(١٦) جلوه‌هاى ربانى و اعجازآميز قرآن قرار گرفته بودند، اوّلين ويژگى كه از پيامبر(ص) به ياد مى‌آوردند، قرآن بود. اگر چه اين نشانگر توان بالاى كتاب خداوند در جذب كفار به سمت اسلام مى‌باشد، ولى به تنهايى و در دراز مدت نمى‌توانست نقش ديگر پيامبر(ص) را كه همچون قرآن داراى اهميتى فوق العاده است براى مردم ظاهر سازد. اين نقش، همان سنت سازى ـ و به تعبير ديگر منشأ سنت بودن پيامبر(ص)ـ محسوب مى‌شود. به عبارتى، سنت در عين حال كه با روش‌هاى مختلف، وظيفه تبيين قرآن را برعهده داشته است؛ ولى ميراث بر جاى مانده از سنت نشان مى‌دهد كه اين نهاد فكرى اسلامى، مانند يك مترجم ساده عمل نمى‌كند، بلكه مستقلاً و بدون قرار گرفتن در حاشيه قرآن، انديشه‌هايى را ارايه مى‌كند كه گاهى فهميدن ارتباط آنها با قرآن به سادگى ميسر نيست. بنابراين، پيامبر(ص) بايد نقش سنت ساز خود را نيز در ميان اعراب تازه مسلمان، باز گو مى‌كرد. براى رسيدن به اين هدف مهم، آنچه اهميت داشت از بين بردن ذهنيتى بود كه پيامبر(ص) را وابسته و غير مستقل از قرآن مى‌دانست. به همين سبب، پيامبر(ص) بايد مستقل از قرآن به ارايه گزاره‌ها و قواعدى مى‌پرداخت كه به روشنى، گوياى يك دستور دينى بود. اين امر مى‌توانست مردم آن زمان را آگاه سازد كه علاوه بر قرآن، ميراث ديگرى نيز به نام «سنت» از پيامبر(ص) بر جاى خواهد ماند. اگر امروزه با ميراثى استوار و ترديد ناپذير به نام «سنت» روبه رو هستيم، به لحاظ استوارى فعلى آن، نمى‌توانيم شرايط شكل‌گيرى آن را نيز ترسيم كنيم. سنت استوار فعلى، محصول تلاشى است كه پيامبر(ص) به اين منظور انجام داد. قرآن نيز به استقلال سنت و نقش پر اهميت آن اشاره مى‌كند و با قرار دادن اطاعت از رسول(ص) در كنار اطاعت از خداوند، نقش انكار ناپذير سنت را به تازه مسلمانان، يادآورى مى‌كند.