احاديثى كه ذكر شد نمونه‌هاى اندكى از روايات فراوانى است كه در آنها رؤيت، نظر، سمع و استماع، موضوع حكمى قرار گرفته و يا اثرى بر آنها مترتّب شده است. رؤيت و سمع در همه اين روايات به صورت مطلق آمده و انواع و اقسام آنها را در بر مى‌گيرد؛ چه رؤيت و سمع عادى و بدون ابزار ـ كه در زمان صدور رايج بوده است ـ چه رؤيت با ابزارهايى مانند دوربين و تلسكوپ و يا سمع با ابزارهايى مانند: بلندگو، تلفن، بى سيم، ضبط صوت، راديو و تلويزيون. بنابراين هيچ كس كه با الفباى فقه آشنا باشد از اين روايات چنين نمى‌فهمد كه مثلاً شنيدن غنا به صورت مستقيم و بدون ابزار، حرام ولى از راديو و يا تلويزيون حلال است؛ و يا همان فضيلتى كه شنيدن فضائل حضرت اميرالمؤمنين(ع) بدون ابزار دارد، يا شنيدن از ابزار نيز داراى همان فضيلت است. همچنين موارد ديگرى مانند استماع غنا، سماع استغاثه مسلمان، نظر به نامحرم و نظر به مصلوب كه نقل شده. در اين روايات نمى‌توان مدّعى شد كه رؤيت و سمع به رؤيت و سمع متعارف در زمان صدور حديث انصراف دارد و يا فقط همان نوع به ذهن تبادر مى‌كند ولى روايات دسته دوم ـ بر خلاف اين روايات ـ مطلق نيستند كه پس از نقل چند نمونه به توضيح آنها خواهيم پرداخت:

(١٥) همان، ص٢٢٣٠، ح١٠٧ و ١١٤.
(١٦) همان، ص٢٢٣٢، ح١١٠ و١١١ .
(١٧) همان، ص٢٢٣٢، ح٦ و ص٢٢٣٣، ح١١٣.
(١٨) همان، ص٢٢٣٨، ح١١٩ .
(١٩) همان، ص٢٢٤٠، ح١٢٧ .