«حقى كه چاره‌اى جز از پذيرفتن آن نيست اين كه ديدن هلال ماه، در يكى از دو شهر براى ساكنان شهر ديگر به طورمطلق كافى است، چه دو شهر ياد شده به هم نزديك باشند يا تا حدّ زيادى از هم دور، زيرا اثبات تفاوت حكم دو شهر، بستگى به علم به دو مطلب است كه هرگز اميد حصول آنها نمى‌رود:

١. بدانيم ملاك روزه گرفتن و گشودن، وجود هلال ماه در خود شهر است و بودنش در شهرى ديگر كافى نيست و اين كه حكم شارع به ثبوت قضاى روزه پس از ديده شدن هلال ماه در شهرى ديگر، ناشى از اين است كه ديدن آن در شهر ديگر، دليلى است بر اين كه هلال ماه در اين شهر نيز وجود داشته است ]هر چند كه ديده نشده [و هيچ راهى براى اثبات اين مطلب وجود ندارد؛ زيرا هنوز جاى اين ادّعا هست كه گفته شود وجود ماه در يك شهر به طور مطلق، براى شهرهاى ديگر هم كافى است.

٢. بدانيم دو شهر ياد شده به لحاظ ]امكان [ديدن هلال با يكديگر تفاوت دارند؛ به اين صورت كه هلال ماه در يكى باشد و در ديگرى نباشد و اين را نيز نمى‌توان كشف كرد؛ زيرا به صرف داشتن اختلاف طولى يا عرضى، نمى‌توان چنين نتيجه‌اى را گرفت و تنها نتيجه ممكن اين است كه بگوييم هلال ماه را در يكى مى‌توان ديد و در ديگرى خير، امّا اين را كه در يكى باشد و در ديگرى نباشد هرگز، نمى‌توان نتيجه‌گيرى كرد، زيرا احتمال دارد كه ماه پيش از حاصل شدن مغرب در دو شهر مذكور از تحت الشعاع خورشيد خارج شده باشد، هر چند در يكى از دو شهر از شعاع خورشيد دورتر قرار گرفته باشد... و هيچ راهى براى دانستن اين مطلب، جز مراجعه به نظر يك يا چند عالم هيئت كه بازگشت به گفته يك يا دو رَصَد كننده مى‌كند، وجود ندارد و اين