و از ابن عباس از پيامبر(ص) نقل شده كه فرمود: «پس اگر ابر مانع از ديدن هلال شد، روزهاى ماه را ]تا سى روز [ كامل كنيد.» و در اين كه آيا خبر واحد در اين موارد اعتبار دارد يا خير، اختلاف نظر وجود دارد، از جمله ابوحنيفه و شافعى در مورد هلال ماه رمضان آن را معتبر دانسته‌اند، ولى درباره هلال ماه شوّال كمتر از دو مرد عادل را كافى نمى‌دانند و ابو محمد (كُنيه ابن حزم) اين را تناقض آشكار دانسته است.

و مالك در اين باره گفته است: در هيچ يك از دو مورد ياد شده گواهى كمتر از دو مرد عادل اعتبارى ندارد.

ابو محمد مى‌گويد: براى آن كه ميان هلال رمضان و شوّال تفاوت گذارده است، هيچ گونه دليلى نيافتيم و امّا وجه و دليل قول مالك عبارت است از قياس حكم ياد شده به ساير احكام شرعى.

ابو محمد مى‌گويد: و قياس به هر شكلى باطل است.... سَرَخسى (م:٤٨٣هـ. ق ) در كتاب مبسوط (٤٧)(در مورد بحث از روزه روز شك) نوشته است:

«مگر اين كه هلال را به تنهايى ديده و امام شهادت و گواهى او را ردّ كرده باشد و شهادت او تنها درصورتى ردّ مى‌شود كه آسمان بدون ابر و شخص ياد شده، از اهالى شهر باشد، ولى چنانچه آسمان ابرى باشد، يا او از بيرون شهر آمده باشد، يا از ساكنان منطقه‌اى دور بوده باشد، در اين صورت شهادت وى نزد ما، پذيرفته خواهد شد، بر خلاف نظر شافعى در يكى از دو قولش .... و دليل ما، كلام پيامبر(ص) است كه فرمود:

با ديدن هلال، روزه بگيريد و با

(٤٧) مبسوط، سرخسى، ج٣، ص٦٤.