كلام ياد شده را بيان داشتند كه با فرض ديدن يك تن، هزار تن ديده‌اند، آنچنان كه گذشت. ظاهر حديث اين است كه هيچ تفاوتى ميان اين كه شهر مورد نظر، از شهرهاى نزديك بوده باشد، يااز شهرهاى دور نخواهد بود؛ زيرا ملاك تكليف ديدن هلال است، نه امكان ديدن آن. افزون بر اين كه ضابطه‌اى عُرفى براى تشخيص دورى و نزديكى وجود ندارد، و لفظ موجود در حديث نيز اطلاق و شمول دارد، از اين روى، آنچه در بيان متأخّران از اصحاب ما مبنى بر تفاوت شهرهاى دور و نزديك ديده مى‌شود و هم آنچه در باب تفسير دورى و نزديكى از روى اجتهاد اظهار داشته‌اند، همه و همه بى‌وجه است.» شيخ جليل القدر يوسف بحرانى (م:١١٨٦ه. ق.) در كتاب حدائق (٣١)نوشته است:

«چهارم، هر آينه گروهى از اصحاب،بلكه به نظر مى‌رسد مشهور آنان تصريح كرده‌اند كه حكم شهرهاى نزديك به هم، همچون بغداد و كوفه يكسان است، در نتيجه چنانچه هلال ماه در يكى از اين شهرها ديده شود روزه گرفتن بر ساكنان همه آنها واجب مى‌شود، ولى چنانچه از هم دور باشند... پس هر يك حكم خاص خود را داراست... و علاّمه در كتاب تذكره، از برخى از علماى ما، قولى را مبنى بر وحدت و يكسانى حكم همه شهرها نقل كرده است... و نيز از علاّمه در كتاب منتهى گرايش به همين قول، به چشم مى‌خورد آن جا كه فرموده: چنانچه هلال ماه در شهرى ديده شود، روزه گرفتن بر همه مردم واجب مى‌شود...»

وى در ادامه سخن خويش چنين مى‌آورد (٣٢):

«آنچه علاّمه بيان داشته، كلام حقى است كه روايات صريح و صحيح هم آن را تأييد مى‌كنند... و امّا آنچه گاهى ادعّا مى‌شود، مبنى بر اين كه در بعض مناطق هلال طلوع مى‌كند و در بعض ديگر طلوع نمى‌كند به استناد

(٣١) حدائق، يوسف بحرانى، ج١٣، ص٢٦٣.
(٣٢) حدائق، يوسف بحرانى، ج١٣، ص٢٦٦.