فقه اهل بیت علیهم السلام - فارسی - موسسه دائرة المعارف فقه اسلامی - الصفحة ١٤٣ - پژوهشى درباره ديدن هلال ماه ابوالقاسم خزعلى
عين حال، در شهرى ديگر پديدار نگردد؛ زيرا محدّب بودن زمين، مانع ديدن آن مىشود و اين امر مورد تأييد كارشناسان رصد است، و بسيار ديده شده كه برخى از ستارههاى نزديك به زمين براى افرادى كه از شرق و غرب يا به عكس، مسافرت مىكنند پنهان شده است. بعضى از شافعيان گفتهاند: حكم همه شهرها يكسان است، تا جايى كه اگر هلال در شهرى ديده شود و از اين روى شروع ماه ثابت گردد، اين حكم براى همه ساكنان زمين نافذ خواهد بود، چه شهرهاى نزديك به هم وچه شهرهاى دور از هم، چه داراى افقهاى همسان باشند و چه نباشند. و همين نظر را احمد بن حنبل و ليث بن سعد و برخى از علماى ما اختيار كردهاند، به اين دليل كه روز ياد شده آغاز ماه است در بعضى از شهرها به واسطه ديدن هلال و در ديگر شهرها به واسطه گواهى گواهان. پس روزه در آن واجب مىشود، به استناد آيه شريفه: هر كه از شما ماه ]رمضان [را درك كرد بر اوست كه روزه بگيرد.
و هم كلام معصوم(ع) كه فرموده:
خداوند روزه ماه رمضان را واجب كرده است و طبق فرض با ديدن هلال، شروع ماه ثابت مىشود. و دليل ديگر اين كه زمان پرداخت ديون و نيز انجام نذرهاى مشروط به زمان، با آن ثابت مىگردد و نيز به استناد كلام امام صادق(ع) كه فرمودهاند: پس اگر ساكنان شهرى ديگر آن را ديدند تو نيز به آن گردن بِنهِ. و هم ايشان در مورد كسى كه بيست و نُه روز را روزه گرفته چنين فرمودهاند:
چنانچه شهود عادلى گواهى دهند كه ساكنان شهرى، با ديدن هلال، سى روز، روزه داشتهاند، بايد يك روز، روزه را به قضا انجام دهد.
دليل ديگر اين كه سطح زمين صاف است. پس ديدن هلال در جايى و نديدن آن در جايى ديگر، تنها ناشى از پديد آمدن مانعى