ابو اسحاق شيرازى شافعى اكنون مناسب است مختصرى در بارهء خود ابو اسحاق شيرازى كه از اكابر شافعيان و اعاظم فقيهان است در اينجا آورده شود و بحث از اصحاب و شاگردان شافعى و مروّجان و نگهبانان مذهب او خاتمه يابد و بنقل اصحاب مذاهب ديگر كه بنا بوده در اين اوراق يادى از ايشان به ميان آيد و بحث در پيرامن صاحبان مذاهب اهل سنت و اصحاب ايشان پايان داده شود .
عمر بن على بن سمرهء جعدى كه خود مذهب شافعى مىداشته كتابى به نام « طبقات فقهاء اليمن » ( تاريخ اتمام كتاب سال ٥٨٦ بوده ) براى بيان سير و تحول فقه از زمان پيغمبر ( ص ) در يمن ، نوشته است از اين كتاب چنان بر مىآيد كه تا قبل از سال دويست و هشتاد [٢٨٠] كه بواسطه دخول امام هادى بحقّ ، يحيى بن حسين بن قاسم و انتشار مذهب فقهى او و قبل از ظهور دعوت على بن فضل قرمطى [١] ، مذهب مالكى و بيشتر مذهب حنفى در آنجا رواج مىداشته و مردم يمن فقاهت را از مردم مكه

[١] مصنف گفته است : « در آخر سدهء سيم و بيشتر از مائة چهارم دو فتنهء بزرگ در يمن پديد آمد : يكى فتنهء قرامطه كه على بن فضل در اين فتنه بر قسمتى از ديهها و شهرهاى يمن استيلاء يافت و بر منبر مسجد جامع جند برآمد و اشعار صريح در كفر خود را ( به مطلع خذى الدف يا هذه و العبى - و غنيّ هزاريك و اطربى ) برخواند و ديگر فتنهء « شريف هادى إلى الحق يحيى بن حسين بن قاسم بن ابراهيم بن اسماعيل بن ابراهيم بن حسن مثنى بن حسن سبط بن على بن ابى طالب رضى اللَّه عنه كه در صعده و ديههايى از صنعاء قيام كرد و مردم را به تشيع خواند چون در صنعاء استقرار يافت و اهل يمن يا مفتون و مجذوب ايشان شدند و يا خائف و مرعوب » محقق كتاب و چاپ كنندهء آن ، فؤاد سيد ، در پاورقى كتاب پس از اين كه گفته است « امام هادى به حق به سال دويست و چهل و پنج ( ٢٤٥ ) در مدينه متولد شده و در حجاز و عراق درس خوانده و به سال دويست و هشتاد
[٢٨٠] بر يمن غلبه يافته و با قرامطه و باطنيه بجهاد پرداخته و كتب زياد ( چهل و اندى ) تصنيف كرده » چنين نوشته است : « و او مؤسس دولت شرفاء علويين است در يمن و اين دولت تا عصر حاضر پابرجاست - و همچنين همو واضع اساس فقه هدوى است كه دولت يمنى زيدى تا امروز بموجب آن عمل مىكند و رسما آن را به كار مىبرد . امام هادى به حق به سال دويست و نود و هشت ( ٢٩٨ ) وفات يافته است »