ادوار فقه ( فارسي ) - شهابی، محمود - الصفحة ٦٦٩ - ٣ - نخستين كسي كه مذهب مالكي را بمصر برده است

مالك را ، بطور كامل و متقن ، به اندلس وارد كرد و يحيى بن يحيى از او فرا گرفت . آنگاه يحيى را به رفتن نزد مالك رهنما شد پس يحيى براى استفاده از مالك مسافرت كرد و از او دانش آموخت و به وسيلهء يحيى و زياد ، و عيسى بن دينار مذهب مالك انتشار يافت » در موضع ديگر از همان كتاب گفته است .
« برخى گفته‌اند : سبب اين كه سلطان اندلس مردم را به پيروى از مذهب مالك وادار كرد اين بود كه امام مالك وضع رفتار و سيرهء سلطان اندلس را از بعضى از مردم اندلس جويا شد ايشان در وصف و تعريف او سخنانى گفتند كه مالك را از وى خوش آمد پس سخنى بدين مضمون گفت : از خدا مىخواهم كه حرم ما را به پادشاه شما زينت بخشد .
و اين گفته از آن جهت بود كه مالك از سيره و روش بنى عبّاس ناراضى مىبود و ايشان هم ، چنان كه مشهور است ، با وى بدرفتارى مىكردند . چون آن گفتهء مالك براى سلطان اندلس نقل شد و جلالت مالك و مقام دينى او معلوم بود مردم را بر مذهب مالك وادار ساخت و مذهب اوزاعى را متروك داشت . » مىگوييم : ابن نباته نيز در كتاب « مسرح العيون » همين سبب را ياد كرده جز اين كه او دخول مذهب مالك را به اندلس در زمان عبد الرحمن دانسته و اهل تاريخ به اجماع ، دخول اين مذهب را به اندلس در زمان هشام پسر عبد الرحمن ياد كرده‌اند .
پس از آن در دولت حكم بن هشام اين مذهب به واسطهء انتقال فتوى به آن در اندلس و در مغرب منتشر شد و يحيى بن يحيى بن كثير در نزد حكم محترم بود و گفته اش مورد قبول و به هيچ كس شغل قضاء داده نمىشد مگر به دستور و اشارهء يحيى پس چنان كه مذهب ابو حنيفه در مشرق به وسيله ابو يوسف انتشار يافت مذهب مالك هم در مغرب به وسيلهء يحيى رواج و انتشار يافت [١] ، ابن خلدون غلبهء اين مذهب را در مغرب و اندلس به طورى ديگر تعليل و توجيه كرده است بدين بيان :

[١] « از مقريزى و بغية الملتمس و نفح الطيب » ( مؤلف )