تفسير هدايت - المدرسي، السيد محمد تقي - الصفحة ٣٧٩ - مرحله پايانى

روشن مى‌كند.

لَأُزَيِّنَنَّ لَهُمْ فِي الْأَرْضِ وَ لَأُغْوِيَنَّهُمْ أَجْمَعِينَ‌- در روى زمين بديها را در نظرشان بيارايم و همگان را گمراه كنم».

ابليس گفت: «زمين را در دلهاى آنان مى‌آرايم تا ايشان را گول زند».

[٤٠] اين كه ابليس مردم را اغوا مى‌كند همچون اغواى خداست ابليس را

آزمون محض بى آن كه اجبارى باشد، و گواه اين سخن آن است كه بندگان مخلص بر شيطان نافرمانى مى‌كنند.

إِلَّا عِبادَكَ مِنْهُمُ الْمُخْلَصِينَ‌- مگر بندگان مخلصت را».

[٤١] صراط مستقيم خدا راهى به سوى خداست و او خود راهش را محافظت مى‌كند و گرنه تباهى و انحراف بدان مى‌رسد، چنان كه در همين سوره آمده است إِنَّا نَحْنُ نَزَّلْنَا الذِّكْرَ وَ إِنَّا لَهُ لَحافِظُونَ‌.

قالَ هذا صِراطٌ عَلَيَّ مُسْتَقِيمٌ‌- گفت: راه اخلاص راه راستى است كه به من مى‌رسد».

ابليس هر اندازه در تحريك آدمى و آراستن مظاهر دنيا قوى باشد، خداوند اجازه نمى‌دهد كه باطل جايگزين حق باشد و نشانه‌هاى دين به كلّى نابود گردد.

/ ٤٦٣ [٤٢] خدا نمى‌گذارد كه ابليس آدمى را به پيروى خود مجبور كند. البته كسى كه پيرو ابليس باشد خدا گمراهش مى‌كند و خداوند نيز او را در برابر شيطان يارى نمى‌دهد.

إِنَّ عِبادِي لَيْسَ لَكَ عَلَيْهِمْ سُلْطانٌ إِلَّا مَنِ اتَّبَعَكَ مِنَ الْغاوِينَ‌- تو را بر بندگان من تسلّطى نيست مگر بر آن گمراهانى كه تو را پيروى كنند».

اين گمراهان سلطه ابليس را به اختيار خود پذيرفتند و خدا مجبورشان نكرد، و اين كه بعضى از مردم خطا و انحراف خود را توجيه مى‌كنند كه مجبور بوده‌اند نادرست است.

[٤٣] امّا گمراهان، خداوند جهنّم را عذاب دسته جمعى آنان نهاده است.

وَ إِنَّ جَهَنَّمَ لَمَوْعِدُهُمْ أَجْمَعِينَ‌- و جهنّم ميعاد گاه همه است».