تفسير هدايت - المدرسي، السيد محمد تقي - الصفحة ٢٨٥ - مهلت به كافران

وَ لَقَدِ اسْتُهْزِئَ بِرُسُلٍ مِنْ قَبْلِكَ فَأَمْلَيْتُ لِلَّذِينَ كَفَرُوا- پيامبرانى هم كه پيش از تو بودند به استهزا گرفته شدند. من به كافران مهلت دادم».

چنان كه فرستادن پيامبران سنّت است تكذيب آنها به وسيله امّتها نيز سنّت است. تكذيب تنها شيوه كافران نبود بلكه آنان شيوه ديگرى را كه تأثيرش در نفس پيامبران بيشتر بود به كار مى‌بردند يعنى استهزا، كه هر دو نوع را در بر مى‌گرفت.

استهزا بى تكذيب و سپس بى ريشخند زدن و حقير شمردن صورت نمى‌گرفت. در زمان ما نيز شمار بيشترى از مردم از پذيرفتن رسالت خود دارى و با پيامبران دشمنى مى‌ورزند و از همين شيوه استهزا پيروى مى‌كنند.

مهلت دادن خدا به كافران ناشى از حكمت اوست كه در گذشته درباره بندگان عاصى انجام گرفته است. در حديث آمده: «چه بسا كسى كه با احسانى كه به وى شده در غفلت افتاده، و چه بسا كسى كه با پرده پوشى بر گناه او فريفته شده يا شيفته خوش گويى مردم گرديده است! خداوند كسى را چنان نيازموده كه وى را با مهلت دادن آزموده است». [١٩]/ ٣٤٨ و پروردگار در قرآن فرمود وَ أُمْلِي لَهُمْ إِنَّ كَيْدِي مَتِينٌ‌ (اعراف، ١٨٣).

ثُمَّ أَخَذْتُهُمْ فَكَيْفَ كانَ عِقابِ‌- آن گاه همه را فرو گرفتم و آن عقوبت من چه سخت بود».

يعنى آن گاه آنان را عذاب كردم، چه عذابى! و اين تعبير حاكى از سختى كيفر، و نتيجه بد تكذيب پيامبران و حقير شمردن ايشان است.

[٣٣] أَ فَمَنْ هُوَ قائِمٌ عَلى‌ كُلِّ نَفْسٍ بِما كَسَبَتْ‌- آيا آن كه بر همه مردم و اعمالشان ناظر است همانند بتان است؟» آيا با وجود خدايى كه بر هر كسى و بر آنچه مى‌كند مسلّط است شريكانى براى او قائل مى‌شوند؟ «قائم» به معنى محافظ و به گفته برخى قائم به روزى است و ما بعد آيه «بما كسبت» مفهوم آن را روشن مى‌كند. فرمان نفس توبه‌