تفسير هدايت - المدرسي، السيد محمد تقي - الصفحة ٣٢٦ - رهنمودهايى از آيات

/ ٣٩٧

خود را سرزنش كنيد نه مرا

رهنمودهايى از آيات

در بخش پيشين خوانديم كه كردار كافران همچون خاكسترى در معرض تندباد است كه نتيجه‌اى از آن به دست نمى‌آورند. در اين بخش علّت را بيان مى‌كند و نيز، به عكس، ثبات كردار مؤمنان را يادآور مى‌شود. چرا و چگونه؟ كافران به طاغوت و جبت (شيطان) مى‌گروند، حال آن كه آن دو نه از هدايت بهره‌ورند و نه به خودشان وثوق دارند. طاغوت كه صورت مجسّم آن مستكبرانند، روز قيامت از پيروان خود بيزارى مى‌جويند و چون پيروان از ايشان يارى بخواهند و بگويند كه «ما تابع شما بوديم، آيا مى‌توانيد اندكى از عذاب ما بكاهيد؟» پاسخ مى‌شنوند كه خود ما همچون شما گمراه بوده‌ايم و توان دفع عذاب از خود را نداريم. امّا جبت كه صورت مجسّم آن شيطان است، روز قيامت پيروان خود را سرزنش مى‌كند و مى‌گويد: «خدا به شما وعده حق داد و من وعده باطل، و من شما را به پيروى از خود مجبور نكردم، به دلخواه خود از من پيروى كرديد، شما لايق سرزنش هستيد نه من». آن گاه مى‌افزايد: «نه شما مرا از عذاب مى‌رهانيد، نه من شما را، و اكنون با برائت از شرك شما و به عكس وعده‌هاى سابق خود مى‌گويم/ ٣٩٨ كه عذاب دردناكى گريبان‌گير ستمكاران است».

اين چنين گمانها و آرزوهاى كافران كور شد، امّا مؤمنان به اجازه الهى در باغهايى جاودانى در آمدند كه چشمه‌ها در آنجا جارى است. بهشتيان به يكديگر سلام مى‌دهند، به خلاف دوزخيان كه جدال مى‌كنند. علّت ثبات كردارهاى مؤمنان از آن روست كه خدا آنها را ثبات مى‌بخشد و مانند درختى خوب كه ريشه‌اش‌