تفسير هدايت - المدرسي، السيد محمد تقي - الصفحة ٢٤٣ - نشانههايى براى آنان كه مىانديشند

دليل حكمت خدا نيست؟

يُغْشِي اللَّيْلَ النَّهارَ- شب را در روز مى‌پوشاند.» آمد و شد شب و روز نيز وحدانيّت خدا را اثبات مى‌كند. امّا چرا گفته است شب روز را مى‌پوشاند؟ زيرا اصل در دنيا شب است و خورشيد مى‌دمد تا براى مدّتى تاريكى را بزدايد. شب و روز/ ٢٩٦ فوايدى انبوه دارند كه جز خردمندان در نمى‌يابند. امام صادق (ع) در گزارش اين معنا به مفضّل مى‌گويد

«در اندازه روز و شب بينديش كه چگونه منطبق با مصالح مردم نهاده شده است. بالاترين ميزان هر يك به هنگام درازى از پانزده ساعت نمى‌گذرد. فرض كنيم مثلا اندازه روز ١٠٠ يا ٢٠٠ ساعت مى‌بود، آيا در اين صورت همه موجودات اعمّ از حيوان و نبات نابود نمى‌شدند؟ امّا حيوان در تمام اين مدّت آرامش و آسايش نداشت و انسان نيز از كار و كوشش فرو نمى‌ايستاد و در نتيجه هر دو هلاك و تلف مى‌شدند، و امّا نبات مدام در معرض گرماى روز و تابش آفتاب قرار مى‌گرفت و خشك مى‌شد و مى‌سوخت. همچنين اگر شب به ميزان مذكور ادامه مى‌يافت جانداران نمى‌توانستند به تلاش و كوشش خود در طلب معاش بپردازند و مى‌مردند و امّا نباتات از حرارت طبيعى محروم مى‌شدند تا مى‌گنديدند و تباه مى‌گشتند، چنان كه مى‌بينيم وقتى گياهان در جايى دور از آفتاب نگاهدارى شوند مى‌پژمرند و مى‌پوسند». [٥] إِنَّ فِي ذلِكَ لَآياتٍ لِقَوْمٍ يَتَفَكَّرُونَ‌- همانا در اين، آياتى است براى آنان كه مى‌انديشند.» نشانه‌هاى آفرينش در جهان پخش شده و روح تو تشنه شناخت حقيقت است، ليكن حقيقت نزد تو نمى‌آيد مگر آن كه تو به سوى آن بروى. از اين رو تو نيازمند كوشش ذهنى و انديشگى هستى تا نشانه‌ها را دريابى و از آنها پند بگيرى.

مبناى انديشه برانگيختن عقل و در آوردن گنجينه‌هاى آن و پيوند دادن اشيا به‌