تفسير هدايت - المدرسي، السيد محمد تقي - الصفحة ٢٣٧ - حقايق هستى

«اى ابو ذر! اگر درباره دانشى از تو پرسيدند كه نمى‌دانى، بگو نمى‌دانم تا از پى آمد آن برهى، و از نادانسته پيروى نكن تا روز قيامت از عذاب الاهى برهى». [٣] وَ سَخَّرَ الشَّمْسَ وَ الْقَمَرَ كُلٌّ يَجْرِي لِأَجَلٍ مُسَمًّى‌- و آفتاب و ماه را كه هر يك تا زمانى معين در سيرند رام كرد.» پروردگار متعال خورشيد و ماه را براى هدفهاى معيّن و تا وقت معلوم (قيامت) آفريده است. درباره اين هدفها سخن نمى‌گوييم، و آنچه مهمّ است دو مطلب است:/ ٢٨٨ نخست آن كه خورشيد و ماه لفظهايى هستند كه بر عموم همجنسان دلالت مى‌كنند و حتّى بر زمين، و گويا خداوند با ذكر آنها اشاره به مردم روى زمين مى‌كند.

امّا «وقت معلوم» تعيين آن به دقّت امكان ندارد. خورشيد و ماه عمر ستارگان را دارند و به هر حال خورشيد ما به نسبت خورشيدهاى ديگر سالمندتر شده است.

دانشمندى مى‌گويد: ستاره بر حسب قوانين تطوّر طبيعى از مرحله‌اى به مرحله ديگر مى‌گذرد و اين تطوّر او را پير مى‌كند. آرى پير مى‌كند و نبايد تعجّب كرد.

از آغاز آفرينش بشر كسى نشنيده است كه ستاره قطبى يا عقرب مشرف به موت باشند امّا در واقع چنين‌اند. ستاره آن گاه كه مى‌درخشد مانند هر موجود زنده مقدارى از نيروى خود را از دست مى‌دهد و اگر چه به طريقى تجديد قوا مى‌كند امّا سرانجام رو به كاستى مى‌گذارد و زمانى مى‌رسد كه ناگزير همه نيروهايش تمام مى‌شود.

به خورشيد مى‌نگريم و مى‌بينيم كه انرژيى را بالغ بر ٣٨٠٠٠٠ ميليارد ميليارد كيلووات به شكل اشعّه الكترومانيتيك گوناگون در فضا پراكنده است و اين «انرژى» قادر است تمام آبهاى اقيانوسها را در يك ثانيه بجوشاند. ذهن ما از تصوّر اين ارقام هنگفت ناتوان است، امّا با اطّلاع از آن متوجه مى‌شويم كه اين تبذير