تفسير هدايت - المدرسي، السيد محمد تقي - الصفحة ١٢٢ - گواهى تاريخ
و در عين حال وحدت/ ١٤٩ غايت آفرينش است. خدا مردم را نيافريده است كه عذابشان كند بلكه براى اين كه لطف كند و آنان را با يكديگر دوست گرداند. امّا خداوند سبحان مسئوليّت تحقّق اين هدف والا را بر عهده انسان گذاشته است و البتّه وسايل آن را از قبيل پيامبران و پيشوايان و كتابها و شريعتها از پيش فراهم ساخته است.
إِلَّا مَنْ رَحِمَ رَبُّكَ وَ لِذلِكَ خَلَقَهُمْ- مگر آنها كه خدايت به آنها رحم كرده و آنها را براى همين بيافريده است.» اگر در گمراهى بمانند و با شريعت مخالفت كنند، خداوند به سختى عذابشان خواهد كرد، چرا كه مسئوليّت خود را نپذيرفتند.
وَ تَمَّتْ كَلِمَةُ رَبِّكَ لَأَمْلَأَنَّ جَهَنَّمَ مِنَ الْجِنَّةِ وَ النَّاسِ أَجْمَعِينَ- و سخن پروردگار تو بر اين مقرّر شده است كه جهنم را از همه انس و جن انباشته مىكنم.» از اين رو كشاكش طبيعتى است كه اولويّت دارد و وحدت غايت قانونمندى دينى است و اختلاف پديدهاى فاسد است كه از ميان بردنش ضرورى است و گرنه آتش دوزخ مسلّما و قطعا پى آمد آن خواهد بود.
گواهى تاريخ
[١٢٠] قصّههايى از كشاكش حقّ و باطل كه در سراسر تاريخ پيامبران و پيروان گمراه آنان به چشم مىخورد و قرآن آنها را بيان كرده است، وجود كشاكش را تأكيد مىكند و توان تحمّل دشواريها را به ما مىدهد.
وَ كُلًّا نَقُصُّ عَلَيْكَ مِنْ أَنْباءِ الرُّسُلِ ما نُثَبِّتُ بِهِ فُؤادَكَ- هر خبرى از اخبار پيامبران را برايت حكايت مىكنيم تا تو را قويدل گردانيم.» همچنين اخبار پيامبران تأكيد مىگذارد كه رسالت حقّ است و پيروز خواهد شد و بر انسانهاست كه به پيام خدا عمل كنند و با ياد كردن آن خردها را استوارى بخشند.
وَ جاءَكَ فِي هذِهِ الْحَقُ- و در اين كتاب بر تو سخن حق نازل شده.»