شرح مثنوى - شهيدى، سید جعفر - الصفحة ٣٨٨

پستى: عالم خلق، عالم اجسام.

چشم نهادن: نگريستن.

روشنى بخشد نظر: در آن تلميحى است بدان چه مى‌پنداشتند، نگريستن به دور دست ديد چشم را مى‌افزايد. در اينجا مقصود توجه به عظمت عالم امر است و حيرتى كه نخست براى سالك دست مى‌دهد.

عُلِى: (عُلا) بلندى.

خُفّاش: استعارت از تيرگى جسم و جز ماده را نديدن.

عاقبت بين: آن كه پايان كار را نگرد، كار آزموده، آن كه ديده حقيقت بين دارد.

نور: استعارت از روشنى دل.

بازى: كنايت از حالات نفسانى كه به سالك دست مى‌دهد و بود كه در اين حالتها فريضه شود.

سامرى‌وار: براى آگاهى از داستان سامرى و گوساله‌اى كه ساخت و سبب بانگى كه از گوساله بر آمد، نگاه كنيد به: ذيل آيه ٩٦، سوره طه، در تفسير ابو الفتوح، كشف الاسرار، و ديگر تفسيرها.

او ز موسى ...: بعض مفسران در تفسير اين آيه قبض را به معنى گرفتن اندكى از دانش فرض كرده‌اند و رسول را موسى دانسته و گويند سامرى در پاسخ موسى گفت، من اندكى دانش را از رسول (موسى) فرا گرفتم و اكنون آن را به كار بردم. (تفسير فخر رازى، مولوى محمد على) در اين بيتها بدين نكته اشارت مى‌كند كه آن چه خير است از عالم امر است و رتبت و بلندى از آن كسانى است كه در آن عالم مكانتى حاصل كنند.

(ناصر خسرو)[١] پس پيوسته بايد چشم را به رسيدن بدان رتبت دوخت و راه مجاهدت پيش گرفت و نظر به لطف حق داشت. هر چند چنين كار در آغاز دشوار باشد. و مقدمه اين مجاهدت ترك‌

[١] يادداشت دكتر على محمد سجادى