شرح مثنوى - شهيدى، سید جعفر - الصفحة ٢٥٢ - آفت تأخير خيرات به فردا

مردن: خاموش شدن، به پايان رسيدن.

چراغ با گهر: استعارت از عمر.

فتيله و روغن ساختن: كنايت از مهيّا شدن براى عبادت و امروز و فردا نكردن.

مضمون اين بيتها متأثر از سخنان على (ع) است كه: «هم اكنون بندگان خدا كه طناب مرگ بر گلو سخت نيست، روان آزاد است و وقت ارشاد باقى است، تن‌ها در آسايش است و هنگام گرد آمدن و كوشش، و اندك زمانى داريد از ماندن و مجالى براى اراده كردن و فرصت براى توبت و فراخى براى عرض حاجت. بكوشيد پيش از تنگى و در سختى به سر بردن و بيم داشتن و مردن.» (نهج البلاغه، خطبه ٨٣)

ب ١٢٧٤- ١٢٦٥ كُهنَه بيرون كردن: استعارت از جسم و پرورش آن را واگذاشتن.

نُوى: استعارت از عالم تجرّد و پيوستن به حق.

كف پُر زَر گشودن: استعارت از ترك لذتهاى جسمانى كردن و خود را در حق فنا كردن.

بخل تن: كنايت از تن را دوست داشتن، به تن علاقه‌مند بودن.

اين سخا شاخى است: مأخوذ است از حديثى كه در احاديث مثنوى (ص ٥٣) آمده است و خلاصه آن اينكه فراخ دستى درختى است از درختهاى بهشت و شاخهاى آن به دنيا سرازير است هر كه شاخى را بگيرد او را به بهشت برد و بخل شاخى است از درخت‌