شرح مثنوى - شهيدى، سید جعفر - الصفحة ٢٢٤ - حسد كردن حشم بر غلام خاص

آمده است. «أَلا لَهُ الْخَلْقُ وَ الْأَمْرُ.» (اعراف، ٥٤) خَدوك: آزردگى، رنج، پريشانى.

آن چه جلال و عظمت است از آن خداست كه همه چيز به امر او پديد آمده و اگر آفريدگان را شكوه يا جلالى است عاريتى و ظاهرى است. مردمان به جاى آن كه رو به خدا آرند كه همه چيز از اوست براى شكوه و عزت مجازى در اين دو روزه دنيا هر خوارى را تحمل مى‌كنند.

ب ١١٠٥- ١١٠٢ من: بعض شارحان مرجع را حضرت حق جلّ و عَلا گرفته‌اند، ليكن درست به نظر نمى‌رسد. بيتهاى بعد نشان مى‌دهد كه خود را قصد دارد يا ولى الهى را كه مظهر تجلّى انوار حق است.

عِزّ: بزرگى كه خداوند به ولىّ خود عطا كرده و او را روشنى بخش اين عالم ساخته.

بُرج قيرگون: چنان كه مى‌دانيم آفتاب دوازده برج را در هر ماه مى‌پيمايد و هر روز از درجتى از آن برج طلوع مى‌كند. برجها تاريك است و روشنى آنها از پرتو درخشش خورشيد است.

آفتاب ما: كنايت از آن كه نور حضرت حق بر وى تافته.

ز مَشرِقها برون: چنان كه فرمود «لا شَرْقِيَّةٍ وَ لا غَرْبِيَّةٍ» (نور، ٣٥) مشرق او را از تجلّى وى بر مخلوقات مى‌توان دريافت.

مشرق او: مشرق آفتاب معنوى، موجوداتى است كه در جهان است، و اگر نور آن آفتاب نباشد آن موجودات معدوم‌اند.

نسبت ذرات او: چنان كه آفتاب روزانه از مشرق سر مى‌زند، و آن را در آن مشرق توان ديد.

واپس ماند: مانده، ناقص، بى‌ارزش. (اشارت به خود مى‌كند.)