شرح مثنوى - شهيدى، سید جعفر - الصفحة ٢١٧ - حسد كردن حشم بر غلام خاص

در اين پرسش تو كه «فايده هستى چيست» سودى هست يا نه؟ مسلماً اگر سودى نبود پرسشى نمى‌شد. پس اگر در اين كار كوچك (پرسش) سودى هست چگونه مى‌توان گفت در خلقت جهان سودى نيست.

١٥٢٢- ١٥١٥/ ١ خداوند جلّ و علا خطاب به بندگان مى‌فرمايد «أَ فَحَسِبْتُمْ أَنَّما خَلَقْناكُمْ عَبَثاً وَ أَنَّكُمْ إِلَيْنا لا تُرْجَعُونَ: مى‌پنداريد شما را بى‌هوده آفريديم و شما به سوى ما باز نمى‌گرديد؟» (مؤمنون، ١١٥) سپس سخن را به مسئله نسبى بودن فايدت مى‌كشاند، كه گاهى كارى صورت مى‌گيرد و از جهتى يا براى شخصى سودى ندارد، اما همان كار از جهت ديگر يا براى شخص ديگر داراى فايده است. كار جهان نيز چنين است. پس هر كس بايد بكوشد تا فايده خود را از آن بر گيرد و در اين باره چنان كه عادت اوست مثالها مى‌زند كه آواز خوش داود (ع) براى بعضى قوت جان بود ليكن در گوش برخى اثرى نمى‌نمود. يوسف در ديده برادران خوار بود و براى جمعى رونق بازار. نيل در كام سبطيان مايه حيات بود و در دهان قبطيان موجب ممات. شهيد نزد مؤمن زنده جاودان است و كار او در ديده منافق تباه و حاصلش خسران. پس فايدت هستى نسبى است و از حقيقت جز خدا كسى آگاه نيست.