بر بال انديشه - انصاريان، شيخ حسين - الصفحة ٤٨٩ - ولايت فقيه

غيبت در اقامه وظايف مذكوره، از قطعيات مذهب خواهد بود».

٤- عَنِ الرِّضا عَنْ آبائِهِ : قالَ: قالَ رَسُولُ‌اللَّهِ ٦ اللَّهُمَّ ارْحَمْ خُلَفائِى- ثَلاثَ مَراتٍ- فَقِيْلَ لَهُ: يا رَسُولُ‌اللَّهِ وَمَنْ خُلَفاءُكَ: قالَ: الَّذِيْنَ يَأْتُونَ مِنْ بَعْدِى وَيَرْوُونَ عَنِّى احادِيْثِى وَسُنَّتِى فَيُعَلِّمُونَهَا النَّاسَ مِنْ بَعْدِى‌[١].

حضرت رضا از پدران بزرگوارش روايت مى‌كند، رسول خدا سه بار فرمود:

«خداوندا جانشينان مرا مورد رحمت قرار ده، عرضه داشتند: جانشينان شما كيانند؟ فرمود: آنان كه پس از من مى‌آيند و حديث و سنت مرا براى مردم بازگو مى‌كنند و آن را به مردم ياد مى‌دهند».

بدون شك، چنانچه بزرگترين فقهاى ما در ذيل اين حديث فرموده‌اند؛ منظور رسول خدا از اين گفتار، حديث و سنت واقعى است، نه ظاهرى و صورى، و به دست آوردن سنت واقعى آن حضرت، جز با تحقيق و بررسى كامل از لحاظ روايات معارض و روايات تقيه‌اى و معارض با قرآن و سپس طرح اخبار نادرست و غير اينها، از مقدمات عملى نخواهد بود.

شناخت حديث و سنت واقعى، به آگاه بودن به ادبيات عرب، معانى و بيان، رجال، درايه، اصول، فقه، فلسفه، حكمت، عرفان، لغت، تفسير و تاريخ قرآن نيازمند است؛ بنابراين از متن روايت، به انضمام قراين خارجيه، معناى فقاهت فهميده مى‌شود. پس بايد همه به اين نكته توجه داشته باشند كه نقل حديث و سنت، بدون درك و فهم آن، و شناخت صحيح از ناصحيح آن، موجب شايستگى جانشينى از معصوم نيست.

در روايتى كه قطب راوندى نقل كرده و كتاب با عظمت «مستدرك الوسائل»

[١] -/ عيون اخبار الرضا ٧: ٢/ ٣٧، باب ٣١، حديث ٩٤؛ وسائل: ٢٧/ ٩٢، باب ٨، حديث ٣٣٢٩٨.