بر بال انديشه - انصاريان، شيخ حسين - الصفحة ٣٢٩ - چهل و هفت سال حكومت

خليج، به بوشهر آمده، بلافاصله اعتماد السلطنه كه خوب از شهرت و بزرگوارى‌هاى او اطلاع داشت، نزد ناصرالدين شاه رفت و به او خاطرنشان كرد كه شخصاً از سيّد دعوت به عمل آورده تا چند صباحى در تهران اقامت گزيند.

پذيرفتن دعوت شاه‌

سيد اين دعوت را پذيرفت و به طرف تهران حركت كرد. در اين سفر مى‌بايست تكليف او با دربار ايران و مردم وطنش روشن مى‌شد؛ زيرا او مى‌خواست از اين فرصت استفاده كرده و شاه هوس‌باز و عاشق‌پيشه قاجار را به مردم‌دوستى راهنمايى نمايد؛ اما او در راه شيراز و در شهر اصفهان خيلى زود فهميد كه اطراف ناصرالدين شاه را، انبوهى از افراد طمّاع و بى‌شخصيت احاطه كرده‌اند و او خود نيز به جز عشق‌بازى و زن‌دوستى، هوايى ديگر در سر ندارد.

او در بين راه ديد و دانست كه دهقانان ايرانى چيزى جز بندگان عريان دربند كشيده نيستند، و در شيراز آگاه شد كه شاه قاجار در چنگال پليد بعضى از خرافيان مالدار چون موم است. (بيچاره ملت اسلام با آن زمامدار و اطرافيانش).

همه اين‌ها باعث حيرت او گرديد و به فكر فرو رفت كه چگونه خواهد توانست با ناصرالدين شاه، از در دوستى و سازش داخل شود؟!!

چهل و هفت سال حكومت‌

در يك سخن بايد گفت: كه طول حكومت شاه قاجار و ظلم و شقاوت بيشمارش، آن چنان مردم ايران را در خفقان فرو برده بود كه مردم، ديگر نسبت به محيط و جامعه‌شان، عادت كرده بودند؛ زيرا او درست چهل و شش يا هفت سال بود كه سلطنت مى‌كرد و كارش به خدايى رسيده بود، و از اين مهم‌تر