بر بال انديشه - انصاريان، شيخ حسين - الصفحة ٣٤٢ - اقبال و سيد جمال

و همين از براى شما غنيمت بزرگى است، پس تفريط در آن نكنيد و قليل فرصت را از دست ندهيد؛ كه فردا ديگر گريه، مرده را زنده نخواهد كرد و تأسف بر فائت سودى نخواهد بخشيد و حزن، دفع مصيبت نخواهد نمود. عمل مفتاح نجاح، و صدق و اخلاص نردبان فلاح، خوف و وجل، مرگ و اجل را نزديك مى‌كند، يأس و ضعف همت، از اسباب هلاكت است»[١].

اقبال و سيّد جمال‌

اقبال پاكستانى كه خود يكى از دشمنان بزرگ و سرسخت استعمار بود، در كتاب «احياى فكر دينى در اسلام» در ضمن معرفى شخصيت سيّد جمال و اين كه نجات ملت اسلام در سايه عمل به احكام اسلام، و بازگشت به دين خداست مى‌نويسد:

«وظيفه‌اى كه مسلمانان اين زمان در پيش دارند، بسيار سنگين است.

بايد بى‌آنكه كاملًا رشته ارتباط خود را با گذشته قطع كنند، از نو در كل دستگاه مسلمانى بينديشند. آن كس كه كاملًا به اهميت و عظمت اين وظيفه متوجه شده، و بصيرت عميق در تاريخ انديشه و حيات اسلامى، همراه با وسعت نظر حاصل از تجربه وسيع در مردم و اخلاق و آداب ايشان، او را حلقه اتصال زنده‌اى ميان گذشته و آينده ساخته بود سيّد جمال‌الدين اسدآبادى (افغانى) مى‌باشد»[٢].

در هر صورت برترين راه نجات مردم مسلمان، از اين همه بدبختى و ذلّت و علاوه بر آن از اين همه فساد و شر و گناه و پليدى در عقيده و عمل، كه غرب و مكتب آن عامل مهمش بوده، بازگشت به اسلام است، و ايجاد اتفاق در ميان‌

[١] - سيّد جمال‌الدين حسينى، پايه‌گذار نهضت‌هاى اسلامى: ٤٠٢.

[٢] - احياى فكر دينى در اسلام: ١١٢.