بر بال انديشه - انصاريان، شيخ حسين - الصفحة ٢١٥ - اخلاق و رسوم

يك ايالت را به تصرف خود درآوريم»[١].

اخلاق و رسوم‌

به طور كلى مردم هر جامعه‌اى اخلاق و مبانى اخلاقى را طبق آنچه خود مى‌انديشند و رسوم و عرف و محيطشان آن را تأييد مى‌كند تفسير مى‌نمايند.

در نظر مردم جزيرة العرب نيز اخلاق و مبانى آن به نوعى خاص تفسير مى‌شد، به عنوان مثال: غيرت، شجاعت و مروت را بسيار تمجيد مى‌كردند و آن را مى‌ستودند؛ ولى مفهوم شجاعت در نظر آنها عبارت بود از سفاكى و زيادى كشته‌شدگان و غارت بيشتر!! و غيرت در نظر آنها طورى تفسير مى‌شد كه دختركشى از مراتب عالى و نهايى غيرتمندى بود! وفا و يگانگى را در اين مى‌ديدند كه هم‌پيمان يا فرد قبيله خود را در بروز هر حادثه‌اى جانبدارى كنند خواه حق باشد يا نباشد.

«اوليرى» در كتاب «عرب قبل از پيغمبر اسلام» درباره روحيه مردم عرب مى‌نويسد:

«آنها نمونه طمع و ماديات بودند، به هر چه مى‌نگريستند از لحاظ ماديات و منافع، آن را بررسى مى‌كردند. هميشه براى خود يك نوع شرف و برترى نسبت به سايرين تصور مى‌نمودند. آزادى را بى‌نهايت دوست داشتند؛ لذا از هر چيزى كه آنها را محدود مى‌كرد متنفر بودند».

«ابن خلدون» درباره آنان مى‌نويسد:

«باالفطره وحشى و يغماگر و مفسد بودند، از تمدن و علم به دور و به خرافات و موهومات معتقد و متمسك بودند. عقل اعراب جاهلى آنقدر جمود داشت كه‌

[١] - تمدن اسلام و عرب: ٦٨.