بر بال انديشه - انصاريان، شيخ حسين - الصفحة ٥٨٨ - حج

جمعيت فشرده، بر اساس يگانگى و بندگى خدا تشكيل مى‌دهند و در سايه همين اجتماع در ميان آنها برادرى و اتحاد ايجاد مى‌شود. برنامه حج پايه‌هاى يك نهضت جهانى را از قديمترين زمان كه مسلمانان دعوت خدارا لبيك گفته‌اند به خواست خدا، تا آخر نيز اجابت خواهند كرد، پى‌ريزى مى‌نمايد.

حج در حقيقت يك نوع جهاد مالى و بدنى است و در يك كلام مى‌توان حج را جهاد معنوى دانست.

مسلمين در ايام حج به حرم امْن خدا قدم مى‌گذارند تا با سر و پاى برهنه، فارغ از آلودگى‌ها، پروانه‌وار گرد كعبه مقدس طواف كنند. مى روند تا در مقام پيشواى موحدين ابراهيمى نماز گذارند و در برابر خداى يكتا سر بر خاك نهند.

مى‌روند تا شعائر الهى را بزرگ بدارند و هروله‌كنان جاه و جلال و تعيّنات زندگى را در درگاه باعظمتش فرو ريزند؛ تعيّناتى كه حصارى محكم برگرد دل‌هاى آنان كشيده و از خالق مهربانشان دور نگاهداشته است. مى‌روند تا عهد بندگى و اطاعت خود را تجديد كنند. مى‌روند تا اعلام كنند كه مال و جاه و همه پيوندهاى زندگى قربانى فرمان خداست. مى‌روند تا از مظاهر شرك و نفاق و آيين جهل و تفرق اظهار انزجار نمايند.

آرى! حج بپاخاستن موجود ضعيف و بى مقدارى است كه در برابر بى‌نياز مطلقى به پا خيزد و گِرد خانه‌اش بسان عاشق واله‌اى كه خانه محبوب را يافته طواف كند.

حج بپاخاستن و گرويدنست، كه مسلمين در عرفات چون سربازانى قوى و استوار و فداكار مى‌ايستند و گرد خانه خدا طواف عهد و پيمان به جا مى‌آورند اين بپاخاستن و گرديدن آخرين سير بنده مؤمن به سوى پروردگار است، و اين دو به منزله دو ركن اساسى اسلام است.

مسلمانان در طواف خانه خدا، مطامع، شهوات و تمايلات خود را در اين راه‌