بر بال انديشه - انصاريان، شيخ حسين - الصفحة ٣٣٩ - محمود محمود چه مىگويد؟

است و جز از اين طريق، توده مسلمانان نخواهد توانست به شاهد مقصود برسد.

محمود محمود چه مى‌گويد؟

آقاى «محمود محمود» در ضمن حالات اميركبيركه هميشه چون او در اجتماعات اسلامى هستند و خواهند بود، درباره نجات ملت اسلام در سايه آيين مقدس اسلام مى‌گويد:

خداى متعال نبخشد كسانى را كه باعث قتل امير نظام شدند، و گرنه با بودن او نفوذ روس و انگليس براى هميشه در آسياى مركزى از بين مى‌رفت.

در آن زمان ممالك آسياى مركزى، محتاج يك مرد مقتدر بود كه تمام آنها را تحت كلمه اسلام متحد نموده وطنشان را از دستبرد اجانب حفظ كند، آن مرد مقتدر هم ميرزا تقى خان اميركبير بود كه ايادى غدار خودى و بيگانه با دسايس و حيله‌هاى ظالمانه، رشته حيات پاك و بى‌آلايش اين نابغه شرقى را بى‌رحمانه قطع نمود، اگر صدارت اميركبير ده سال طول كشيده بود، نفوذ سياسى دولت انگليس در اين ممالك براى هميشه از بين مى‌رفت‌[١].

سيّد جمال‌الدين اسدآبادى نيز، در مقابل بلايايى كه از طرف اجانب بر مسلمين وارد شده، و هنوز از تهديدات و حملات آنان مصون نيستند، راه اميد را نشان داده، و قسمتى از وعده‌هاى خدا را كه مورد غفلت مسلمانان ديروز و امروز بوده است را به صورت زير يادآورى كرده است:

«با اين كه دينشان بر آنها مقرر داشته است كه در پيش سلطه مخالف و غلبه اجانب، پست و زير دست نشوند؛ بلكه ركن اعظم دينشان اين است كه ولايت‌

[١] - كتاب تاريخ روابط سياسى ايران و انگليس: ٢، ٦٣٩.