سخنرانی - سخنرانی - الصفحة ٥٣١ - پاسخ به شبهات پيرامون امامت و خلافت ٠٢

بسم الله الرحمن الرحيم

تاریخ : ٨٥/٠٣/٠٨

 سوال:

اگر مردم در سقيفه جمع شدند و آقاي ابوبكر را انتخاب كردند، آيا همه مردم، نادان و نفهم بودند؟ توضيح بدهيد.

جواب:

اين شبهه، از همان روزهاي نخست مطرح شد كه چطور شد از همان روزهاي آغازين رسالت، با آن همه سفارش ها و تأكيدات پيامبر اكرم (صلي الله عليه و آله و سلم) و با اين كه از حديث غدير، بيش از دو ماه نگذشته بود، مردم به سراغ ابوبكر رفتند و امير المومنين (عليه السلام) را دور زدند؟

اين شبهه در طول تاريخ، به انواع مختلف و بخش هاي گوناگون مطرح بود و از اساسي ترين شبهات است.

اصل و انگيزه اين شبهه در ميان برادران اهل سنت از اينجا سرچشمه گرفته كه وقتي صحابه، سراغ ابوبكر آمدند و او را به عنوان خليفه انتخاب كردند، نمي توان گفت اين همه صحابه اشتباه كرده اند. اين همه آيات و روايات در فضيلت و مناقب آنها داريم. مگر مي شود آنها اين همه اشتباه كنند؟ مگر مي شود كه مخالفت أمر پيامبر اكرم (صلي الله عليه و آله و سلم) را كرده باشند؟ اين همه جمعيت به سراغ ابوبكر رفتند، آيا اشتباه كردند؟

در اينجا، چند مسئله وجود دارد كه بايد خوب روي آنها كار كرد:

مسئله اول:

خلافت ابوبكر در سقيفه، چه قضيه و داستاني داشت؟ اين قضيه يك معمّا شده است. كمتر كسي است كه در حلّ اين معما، موفق شده باشد. آنچه كه ثابت است و در صحيح بخاري و صحيح مسلم آمده، ابوبكر و عمر و ابو عبيده جراح در خانه پيامبر اكرم (صلي الله عليه و آله و سلم) مشغول مراسم غسل پيامبر اكرم (صلي الله عليه و آله و سلم) بودند و سقيفه را انصار تشكيل دادند، نه مهاجرين. انصار مي خواستند با انگيزه هاي مختلف، سعد بن عبادة انصاري را به عنوان خليفه معين كنند. انصار، سوابق درخشاني داشتند و خدمات ارزنده اي به اسلام كردند و اسلام موفقيت و پيشرفت اسلام، عمدتا مرهون خدمات و حمايت هاي انصار بود. در طول اين سال ها هم رسول اكرم (صلي الله عليه و آله و سلم) عمدتا با كمك انصار جلو رفت، نه مهاجرين. حالا اين كه چه شد اينها به سقيفه رفتند؟ بحث ديگري است. آمدند به ابوبكر و عمر خبر دادند كه انصار در سقيفه جمع شده اند و خليفه معين مي كنند و ابوبكر و عمر هم از راه رسيدند و خود را به سقيفه رساندند. صحيح بخاري و صحيح مسلم اين را از زبان خود عمر نقل مي كنند. اينها آمدند در سفره پهن شده قرار گرفتند و بر سر انصار، كلاه گذاشتند و با آن اختلاف و درگيري هايي كه شد و سعد بن عباده در زير دست و پا له مي شد و به خليفه دوم گفتند: قتل سعد :سعد كشته شد. خليفه دوم هم گفت: قتل الله سعدا فإنه منافق. پسر سعد هم ريش عمر را گرفت و گفت: اگر يك مو از سر پدرم كم شود، دندان هايت را خُرد مي كنم و قضاياي ديگري كه اتفاق افتاد و در تاريخ هم ثبت است. ديدند كه قضايا به جاهاي باريك كشيده مي شود، خليفه دوم به ابوبكر گفت: دستت را بياور تا با تو بيعت كنم. خليفه دوم و ابو عبيده جراح هم با ابوبكر بيعت كردند و قضيه تمام شد. قبيله اوس و خزرج هم به خاطر رقابت در اين قضيه، آمدند بيعت كردند و عمدتا بيعت ابوبكر، توسط ٢ نفر بود: عمر و ابو عبيده جراح. در كتاب هاي اهل سنت مانند تفسير قرطبي و تفتازاني و إيجي و طبري و إبن أثير ثبت است كه قضيه بيعت، توسط ٢ يا ٣ نفر انجام شد. بعد هم به زور چماق و خشونت، مردم را وادار به بيعت با ابوبكر كردند. در شرح نهج البلاغة إبن أبي الحديد از قول براء بن عازب آمده است:

ما مشغول مراسم غسل پيامبر (صلي الله عليه و سلم) بوديم و بيرون آمديم و ديديم ابوبكر و عمر و ابو عبيده جراح و يك عده هم با شكل نظامي، همراه اينها بودند و مردم را وادار به بيعت با ابوبكر مي كردند و هر كس هم نمي آمد، با چوب و چماق، مورد ضرب و شتم قرار مي گرفت.

وقتي قبيله أسلم آمد و چشم عمر به آنها افتاد، گفت:

ما هو إلا أن رأيت أسلم فأيقنت بالنصر.

تاريخ الطبري، ج٢، ص٤٥٩

عمده مردم هم مخالف اين قضيه بودند و خيلي از انصار كه بيعت كرده بودند، پشيمان شدند و عده اي گفتند:

لا نبايع إلا علي.