سخنرانی - سخنرانی - الصفحة ٤١٩ - پاسخ به شبهات غدير ١

بسم الله الرحمن الرحيم

تاریخ : ٢٣ / ٠٩/ ٨٧

 استاد حسيني قزويني

فرا رسيدن هفته ولايت و روز غدير خم و روز اكمال دين و اتمام نعمت و رضايت حق از اسلام راستين را به پيشگاه مقدس حضرت بقيه الله الاعظم (ارواحنا لتراب مقدمه الفداه) و همه شيفتگان و دلباختگان مكتب اهل بيت عصمت و طهارت (عليهم السلام) تبريك و تهنيت عرض مي كنم. خدا را به آبروي اوليائش، به ويژه امير المومنين سوگند مي دهيم كه عيدي ما را فرج مولاي ما بقيه الله الاعظم (ارواحنا لتراب مقدمه الفداه) قرار بدهد، انشاء الله.

خدا را بر همه نعمت هايش، خصوصا نعمت ولايت و بر توفيقي كه به ما داد تا در جمع شما عزيزان حضور بيابيم، شكر مي كنيم. باشد كه:

لئن شكرتم لازيدنكم(سوره ابراهيم/آيه٧)

شامل حال همه ما گردد، انشاء الله.

بنا براين شد كه بحث هاي ما به صورت پرسش و پاسخ باشد، چون يك جانبه سخن گفتن و خطابه، آن قدر تاثير ندارد كه جنبه پرسش و پاسخ به آن، تاثير دارد.

ما بايد مظهر كامل:

قولوا للناس حسنا (سوره بقره/آيه٨٣)

باشيم. در جهان امروز، جهان پر تلاطم، جهان پر شور و شوق، جهان مملو از هجمه به جهان اسلام، نياز داريم كه بين برادران شيعه و سني، هر چه بيشتر، فاصله ها را كمتر كنيم، اختلافات علمي خودمان را با گفتگو حل كنيم، از هرگونه اهانت و جسارت به همديگر خودداري كنيم. امروز، هرگونه اهانت به اهل سنت يا اهانت به شيعه، گناه نابخشودني است؛ چون زمينه ساز اختلاف است و بر هم زننده وحدت اسلامي. وحدتي كه منطق قرآني آن:

و اعتصموا بحبل الله جميعا و لا تفرقوا (سوره آل عمران/آيه١٠٣)

است. حتي بعضي از عبارت هايي كه احساسات و عواطف اهل سنت را جريحه دار مي كند، بايد كاملا از آنها خودداري كنيم و فقط به مباحث علمي بسنده كنيم، آن هم از منابع معتبر اهل سنت. برادران اهل سنت هم اگر نسبت به مباني فكري شيعه، سخني دارند، مناقشه اي دارند، انتقادي دارند، از منابع معتبر شيعه، سوالشان را مطرح كنند و علماي شيعه موظفند به پاسخگوئي هستند. آقاي ابن حزم اندلسي - از استوانه هاي علمي اهل سنت - تعبيري دارد كه مي گويد:

لا معني لاحتجاج الشيعه علينا بكتبهم و نحن لا نصدقوها و لا معني لاستدلالنا بكتبنا وهم لا يصدقونها

معني ندارد كه شيعه بيايد براي حقانيت خود و بطلان مذهب ما اهل سنت، با كتاب هاي خودشان بر ما استدلال كنند (مثلا از كتاب كافي، تهذيب، وسائل و بحار) و معنا ندارد ما اهل سنت، براي نقد عقائد شيعه، بخواهيم به كتاب هاي خودمان استدلال كنيم (مثلا كتاب بخاري و مسلم)؛ چون شيعه كتاب هاي ما را قبول ندارد، همچنان كه ما كتاب هاي آنها را به عنوان يك منبع اسلامي قبول نداريم. لذا، يكي از اساسي ترين اصل گفتگو، حوار، مناظره، اين هست كه قواعد و قوانين مناظره در نحوه سخن گفتن و استدلال رعايت شود.

ما از عزيزان تقاضا داريم، سوالات و گفتگوهايشان، همه بر محور ارزش هاي اسلامي باشد و تلاش كنيم حتي اگر چنانچه با يك عزيز سني يا وهابي سخن مي گوييد، اگر او هم عبارات خشن به كار برد، با عبارات تند به او پاسخ ندهيد و مظهر عمل به آيه شريفه:

واذا خاطبهم الجاهلون قالوا سلاما (سوره فرقان/آيه٦٣)

باشيد.

آقاي محسني (مجري برنامه):

جريان حجة الوداع و خطبه هاي پيامبر اكرم (صلي الله عليه و آله و سلم) بعد از سفر مكه را براي ما تشريح بفرماييد.

استاد حسيني قزويني

در رابطه با سفر حجه الوداع نبي مكرم (صلي الله عليه و آله و سلم)، سخن گفتن در چند دقيقه، اصلا امكان پذير نيست؛ ولي براي اينكه يك فهرستي و نشانه اي از اين سفر را به نمايش بگذاريم، بايد عرض كنيم نبي مكرم (صلي الله عليه و آله و سلم)، از آنجايي كه هيچ كار و عمل او، بدون اذن خداي عالم و بدون وحي صورت نگرفته:

ما ينطق عن الهوي * ان هو الا وحي يوحي (سوره نجم/آيه٤-٣)

نبي مكرم (صلي الله عليه و آله و سلم) در آخرين سال عمر نوراني خويش، مأموريت مي يابند براي انجام مراسم حج. اين سفر، ويژگي هاي منحصر به خودش را داشته است. نبي مكرم (صلي الله عليه و آله و سلم) درهيچ سفري، حتي سفر حج، اعلام عمومي نكرد؛ ولي در حجة الوداع، به تمام مردم شهر نشين، روستا نشين و عشائر، اعلام كرد كه من عازم زيارت بيت الله الحرام هستم و هر كس - از زن و مرد، كوچك و بزرگ - كه مي تواند، با من در اين سفر همراه شود. با اينكه هنگام حركت نبي مكرم (صلي الله عليه و آله و سلم)، بيماري فراگير حصبه يا وبا در مدينه آمده بود و در خيلي از منازل، بيماران، بستري بودند. انبوه كثيري از جمعيت كه بعضي آمار آن را ٩٠ هزار و بعضي تا ١٢٤ هزار نفر تخمين زده اند با نبي مكرم (صلي الله عليه و آله و سلم)، در اين سفر همراه شدند.

ويژگي ديگر اينكه، نبي مكرم (صلي الله عليه و آله و سلم) در تمام سفرها، به قيد قرعه، يكي از همسران خويش را با خود مي بردند، ولي در اين سفر، تمام همسرانش را به همراه خود بردند.

ويژگي ديگر اينكه، نبي مكرم (صلي الله عليه و آله و سلم) از همان آغاز حركت به طرف مكه، نظرشان اين بود كه براي تشكيل يك همايش و مجمع عمومي كه در آن مجمع، حساس ترين مطلب را به گوش مسلمانان برسانند، زمينه سازي كنند و تمام مقدمات لازم را فراهم كنند. لذا مي بينيم از بدو حركت، مورخان، لحظه به لحظه، سير حركت را ثبت كرده اند. مثلا روز ٢٤ ذيقعده، نبي مكرم (صلي الله عليه و آله و سلم) از مدينه حركت كرد و روز شب جمعه، شب شنبه و ... كجا رسيد؟ دوشنبه تا سه شنبه هفته آينده، ظاهرا ٤ ذي الحجه باشد، نبي مكرم (صلي الله عليه و آله و سلم) به سرزمين نخستين وحي مي رسد، وارد مكه مي شود و ... .

نبي مكرم (صلي الله عليه و آله و سلم) به مجرد رسيدن به مكه، مي خواهد در اين سفر:

اولا: عادات و رسوم جاهليت را در مناسك حج از بين ببرد، مناسك و مراسم حج صحيح را براي مردم بازگو كند. در خيلي از منابع روايي اهل سنت آمده كه:

و علمهم مناسكهم

مسند احمد، ج٤، ص٦١

هدف پيامبر اكرم (صلي الله عليه و آله و سلم) آموزش مناسك حج است و از آن طرف دارد با خطبه هاي متعددي كه در سرزمين نخستين وحي، قرائت مي كند، جمعيت را آماده و ذهن ها را مهيا مي كند براي شنيدن سخنان حساس در روز ١٨ ذي الحجه درباره غدير. روز ٤ ذي الحجه، نبي مكرم در كنار كوه مروه، خطبه مي خواند و در اين خطبه، يكي از آثار زمان جاهليت را كه احرام را از عمره به حج مبدل مي كردند، گوشزد مي كند. چون در زمان جاهليت، هر فردي در يكي از مواقيت احرام مي بست، وارد مكه مي شد، ولو يك ماه قبل از مراسم حج باشد و در حال احرام مي ماند تا روز تلبيه، حالا هشتم يا روز نهم، عازم سرزمين عرفات، بعد به منا، بعد عودت به مكه مكرمه. نبي مكرم (صلي الله عليه و آله و سلم) فرمود: اين سيره جاهلي بايد برداشته شود؛ آنكس كه براي عمره احرام بسته، مي تواند پس از انجام طواف و سعي و تقصير، از احرام عمره خارج شود. در اين خطبه كه در كنار كوه مروه قرائت شد، فرمود:

من لم يكن معه هدي فليحلل و ليجعلها عمره

هر كس همراه خودش قرباني نياورده، از احرام بيرون برود و اين حج را، حج عمره قرار دهد.

صحيح مسلم، ج٤، ص٣٦ - مسند احمد، ج٣، ص٣٢٠ - سنن النسائي، ج٥، ص١٤٤ - سنن أبي داود، ج١، ص٤٢٦

متاسفانه در اينجا يك قضيه اسفناكي اتفاق مي افتد كه شايد يكي از اهداف نبي مكرم (صلي الله عليه و آله و سلم) هم همين بود كه براي آيندگان، اين مسأله را ترسيم كند و تعيين كند كه راه را بيراهه نپيمايند. صحابه اي كه ٢٣ سال با پيامبر اكرم (صلي الله عليه و آله و سلم) مأنوس بودند، نبي مكرم (صلي الله عليه و آله و سلم) در طول اين ٢٣ سال، تمام تلاش شبانه روزي خود را به كار گرفته، براي آشنايي صحابه با معارف اسلامي. حتي جايي كه قرآن مي فرمايد:

لعلك باخع نفسك ألا يكونوا مؤمنين (سوره شعراء، آيه٣)

پيامبر اكرم (صلي الله عليه و آله و سلم) تا حد جان، براي ايمان و اصلاح مردم تلاش كرده، ولي متاسفانه در اينجا يك عكس العمل خيلي زشت و قبيحي از صحابه سر زد كه نه تنها از صحابه، بلكه حتي از يك فرد عادي هم انتظار نبود كه سر بزند. برگشتند گفتند:

يا رسول الله! ما احرام بسته ايم و از اين احرام بيرون نمي آييم، حضرت فرمود: آنچه كه من مي گويم عمل كنيد. گفتند: بيرون آمدن از احرام معنايش چيست؟ حضرت فرمود: يعني تمام آنچه كه با احرام بستن بر شما حرام شده بود، حتي نزديكي با همسران بر شما حلال شد.

صحابه، يك تعبيري خيلي زشت به كار بردند كه من اين تعبير را از صحيح بخاري و صحيح مسلم كه نزد برادران اهل سنت، اصح الكتاب بعد از قرآن هست، خدمت عزيزان تقديم مي كنم:

عطاء قال سمعت جابر بن عبد الله رضي الله عنهما في ناس معي، قال: أهللنا أصحاب محمد صلي الله عليه و سلم بالحج خالصا وحده، قال عطاء: قال جابر: فقدم النبي صلي الله عليه و سلم صبح رابعة مضت من ذي الحجة، فأمرنا ان نحل، قال عطاء: قال: حلوا و أصيبوا النساء، قال عطاء: و لم يعزم عليهم و لكن أحلهن لهم، فقلنا: لما لم يكن بيننا و بين عرفة الا خمس، أمرنا ان نفضي إلي نسائنا، فنأتي عرفة تقطر مذاكيرنا المني، قال: يقول جابر بيده كأني انظر إلي قوله بيده يحركها.

صحيح مسلم، ج٤، ص٣٦، حديث٣٠٠٢، كتاب الحج، باب بيان وجوه احرام - صحيح بخاري، ج٨، ص١٦٢

صبحگاه روز چهارم ذي الحجه بود كه ما وارد مكه شديم. پيامبر اكرم (صلي الله عليه و آله و سلم) دستور داد: از احرام بيرون بيائيد و مي توانيد با همسرانتان هم نزديكي كنيد. عرض كرديم: يا رسول الله! از الان تا عرفه، جز ٥ روز فاصله نيست. پيامبر اكرم (صلي الله عليه و آله و سلم) دستور مي دهد كه ما با زنانمان نزديكي كنيم و به عرفه بيائيم در حالي كه از آلتهاي ما مني قطره قطره مي ريزد؟! جابر مي گويد: با دستشان هم حركت مي دادند ... .

خيلي تعبير زشتي است! اگر يك شاگرد چوپاني بيايد در برابر دستور چوپان، اينچنين برخورد كند، يك فرزندي در برابر پدرش اينچنين برخورد كند، يك شاگرد مغازه اي در مقابل صاحب مغازه اينچنين برخورد كند، مردم مذمتش و توبيخش مي كنند. صاحب مغازه هم برخورد تندي با او مي كند.

اين تعبير در بخاري هست كه مي گويد:

فقالوا ننطلق الي مني و ذكر أحدنا يقطر منيا.

ما برويم به منا، در حاليكه از آلت بعضي از ماها، مني قطران مي كند.

صحيح بخاري، ج٢، ص١٧١، حديث١٦٧٧

و در روايت ديگر آمده كه:

فيروح احدنا الي مني و ذكره يقطر منيا.

صحيح بخاري، ج٣، ص١١٤، حديث٢٥٤٦، باب الشركة

جالب اين هست كه وقتي صحابه اينچنين برخورد مي كنند، نبي مكرم (صلي الله عليه و آله و سلم) ناراحت و عصباني و غضبناك مي شود. صحيح مسلم از عايشه نقل مي كند:

فدخل علي و هو غضبان، فقلت: من اغضبك يا رسول الله؟ أدخله الله النار.

پيغمبر آمد نزد من در حجره اي كه من بودم. ديدم نبي مكرم (صلي الله عليه و آله و سلم) غضبناك است. گفتم اي رسول خدا! چه كسي تو را غضبناك كرده است؟ خدا او را وارد آتش جهنم كند.

صحيح مسلم، ج٤، ص٣٤

تعبير، تعبيري است كه نه از سلمان وابي ذر است و نه از مقداد و عمار، بلكه از قول عايشه، ام المومنين است. با توجه به اينكه ام المومنين هست، از ديدگاه شيعه احترامي دارد، ولي در ميان اهل سنت، يك قداست خيلي بالا و والايي دارد.

دوستان عزيز! غضب پيامبر اكرم (صلي الله عليه و آله و سلم)، غضب ساده اي نيست. ايذاء پيامبر اكرم (صلي الله عليه و آله و سلم)، ايذاء ساده نيست. قرآن درباره غضب و ايذاء پيامبر اكرم (صلي الله عليه و آله و سلم) تعبير خيلي تندي دارد و مي گويد:

إن الذين يؤذون الله و رسوله لعنهم الله في الدنيا و الآخرة و أعد لهم عذابا مهينا (سوره احزاب/آيه٥٧)

جالب اينكه روايت ديگري در مسند احمد - احمد بن حنبل رئيس حنابله، متوفاي ٢٤١ هجري كه مي نويسد من تمام روايات صحيحي كه پيدا كردم، در مسندم آوردم. عزيزان مي دانند كه مسند احمد، ٣٠ هزار روايت دارد و حال آنكه مجموع صحاح سته اهل سنت: صحيح بخاري و مسلم، ترمذي، نسائي، ابوداود، ابن ماجه، ٩٧٠٠ روايت بيشتر ندارد. خود احمد مي گويد: هر روايتي كه در كتاب من نيافتيد، بدانيد كه حجت نيست - آمده است كه از قول عايشه نقل مي كند:

من أغضبك؟ أغضبه الله! قال: و ما لي لا أغضب؟ و أنا آمر بالامر فلا اتبع.

پيامبر اكرم (صلي الله عليه و آله و سلم) را ديديم كه غضب در سيماي او كاملا مشاهده مي شود. گفتم: يا رسول الله! چه كسي تو را به غضب آورده؟ خدا بر او غضب كند. حضرت فرمود: چرا من غضبناك نشوم، دستور مي دهم، ولي صحابه دستور من را پيروي نمي كنند و از سخنان من اطاعت نمي كنند.

ان شاء الله در برخي از سوالات خواهيم رسيد آنهايي كه مي گويند اگر پيامبر اكرم (صلي الله عليه و آله و سلم)، حضرت علي (عليه السلام) را خليفه كرده بود، چگونه صحابه با دستور پيامبر اكرم (صلي الله عليه و آله و سلم) مخالفت كردند. چگونه در سقيفه، اسمي از حضرت علي (عليه السلام) نيامد. چگونه بعد از رحلت پيامبر اكرم (صلي الله عليه و آله و سلم)، كسي از غدير سخن نگفت؟

خُب! وقتي جلوي چشم نبي مكرم (صلي الله عليه و آله و سلم) كه حيّ و حاضر است، صحابه، اينچنين برخورد تندي با نبي مكرم (صلي الله عليه و آله و سلم) مي كنند، آن وقت انتظار داريم كه بعد از رحلت نبي مكرم (صلي الله عليه و آله و سلم)، اينها به تمام گفته هاي رسول اكرم (صلي الله عليه و آله و سلم) عمل كنند؟ به نظر من، نگاه اهل سنت به واقعيت تاريخ و آنچه كه از صحابه در منابع عزيزان اهل سنت ثبت شده، غير منصفانه است.