کد مطلب: ٥٥٦٩ تاریخ انتشار: ٣٠ اسفند ١٣٨٧ تعداد بازدید: ١٦٦٦٢ سخنراني ها » عمومي تاريخ پيدايش وهابيت و برخورد جامعه اهل سنت با اين پديده
پاسخ به شبهات ٨٧/١٢/٣٠

لينک دانلود

بسم الله الرحمن الرحيم

تاریخ : ٨٧/١٢/٣٠

استاد حسيني قزويني

موضوع بحث، تاريخ پيدايش وهابيت و برخورد جامعه اهل سنت با اين پديده است.

يكي از نكاتي كه در رابطه با هر يك از فِرَق اسلامي بايد مورد بحث و بررسي دقيق قرار بگيرد، تاريخ و انگيزه پيدايش آن فرقه است.

طبق روايت نبي مكرم (صلي الله عليه و آله) كه فرمودند:

تفترق أمتي علي ثلاث و سبعين فرقة، كلها في النار إلا فرقة واحدة.

أمت من به ٧٣ فرقه متفرق خواهند شد و جز يك فرقه، تمام آن فِرَق، اهل آتش هستند.

ميزان الاعتدال للذهبي، ج٢، ص٤٣٠ـ لسان الميزان لإبن حجر، ج٣، ص٢٩١ ـ تفسير الرازي، ج١، ص٣ ـ تفسير ابن كثير، ج٢، ص٤٨٢ ـ الكامل لعبد الله بن عدي، ج٦، ص١٦٦

ظاهر قضيه اين است كه نبي مكرم (صلي الله عليه و آله) آينده را مي ديد و با علوم برگرفته از وحي، جامعه اسلامي را اين چنين ترسيم مي كند. نكته جالب اينجاست كه فِرَق اسلامي مختلف، هر يك مدعي هستند كه آنان فرقه ناجيه هستند و ديگر فِرَق، باطل هستند. اشاعره مي گويند ما به حق هستيم و معتزله و ماتريديه و اباضيه و ساير فِرَق، همه بر باطل هستند. معتزله مي گويند كه ما به حق هستيم و ديگر فِرَق، باطل هستند.

در ميان فِرَق فقهي، هم چنين ادعايي نبوده است. چون گرايش هاي فقهي ـ مانند حنفي و حنبلي و مالكي و شافعي و غيره ـ ، در محدوده مسائل اعتقادي، اظهار نظري ندارند و هر يك از اين منتسبين به فِرَق فقهي، از پايگاه انتساب شان به فرقه كلامي سخن مي گويند. يعني الان در داخل كشور جمهوري اسلامي، در شرق كشور، از نظر فقهي، أكثريت با أحناف است، ولي در گرايش كلامي، ماتريدي هستند. در غرب كشور، از نظر فقهي، شافعي هستند، ولي در گرايش كلامي، عمدتا أشعري هستند. حتي صوفي هايي كه در ميان اهل سنت داخل كشور داريم، در شرق كشور، فرقه نقش بنديه حضور فعالي دارد و درغرب كشور، قادريه. لذا، شناختن اين گرايش هاي كلامي و فقهي و رشته هاي تصوّف، براي ما كه مي خواهيم در رابطه با فِرَق بحث كنيم، از ضروريات است.

آنچه كه ضرورت دارد روي آن تحقيق عميق بكنيم، پيدايش فرقه هاي اسلامي و تاريخ پيدايش آنهاست.

در رابطه با وهابيت، عزيزان مستحضر هستند كه امروز كشور عربستان سعودي، فعلا مهد تبليغ فرقه وهابيت است. يعني تمام وهابيان سراسر جهان، خود را منتسب به وهابيت عربستان سعودي و الهام گيرنده از تبليغات و مروّج مباني اعتقادي و فكري آنها هستند و وهابيت امروز هم عمدتا منتسب به محمد بن عبد الوهاب هستند. اشتهارشان به وهابيت، به خاطر همان انتساب به محمد بن عبد الوهاب است.

محمد بن عبد الوهاب ـ متوفاي ١٢٠٥ يا ١٢٠٤ هجري ـ عمده تفكراتش را در سال ١١٥٠ و اندي آغاز كرد و اولين حكومت سياسي اش را در سال ١١٥٧ هجري در منطقه نجد در حومه رياض پايه ريزي كرد و پيمان نظامي و فرهنگي با محمد سعود ـ جدّ اعلاي ملك فهد و ملك عبدالله ـ بست و به كمك مستشاران نظامي بريتانيا، اين فرقه و تفكر وهابيت را گسترش داد. اين كشت و كشتار و حمله هايي كه به كشورهاي همسايه داشتند، دولت عثماني را عصباني كرد و نامه شديد اللحني به كشور مصر نوشت و لشكر مفصلي وارد عربستان سعودي كرد و در سال ١٢٣٤ هجري، پرونده دولت وهابيت بسته شد و سران شان اعدام شدند و عده اي هم زندگي مخفيانه اي داشتند و به كشورهاي همسايه پناهنده شدند و يكي از آنها عبد العزيز ـ پدر ملك فهد ـ بود كه از كويت قيام كرد و با ٢٠ سال مبارزه، در سال ١٣٤١ و ١٣٤٢، دولت عربستان سعودي را دوباره تشكيل داد. الان هم آل سعود، به او منتسب هستند. اين وضع كنوني وهابيت است.

اما تاريخ وهابيت را نمي شود به يكي دو قرن قبل بسنده كرد و يا ريشه وهابيت را نمي شود در مباني فكري محمد بن عبد الوهاب جستجو كرد. بلكه بايد مقداري تاريخ را ورق بزنيم و به عقب برگرديم. مي بينيم كه محمد بن عبد الوهاب اگر در مسائل سياسي و كشتار مسلمانان با محمد بن سعود و با جاسوسان انگلستان همدست بود، ولي از نظري مباني فكري و اعتقادي، مروّج تفكرات ابن تيميه ـ متوفاي ٧٢٨ هجري، اهل حرّان از اطراف دمشق سوريه ـ بود. تاريخ ابن تيميه را كه مطالعه مي كنيم، باز مي بينيم كه ابن تيميه، مبتكر اين تفكر باطل ضد قرآني و ضد اسلامي نبوده است و براي اولين بار در جامعه اسلامي، اين مباني فكري را ارائه نداد. گرچه خيلي از دانشمندان و اساتيد ما، بر اين باور هستند كه مؤسس اوليه و بنيان گذار فكري وهابيت، ابن تيميه بوده است، ولي بنده عقيده ام كاملا بر خلاف اين بزرگواران است.

اگر تاريخ را خوب مطالعه كنيم، مي بينيم كه ابن تيميه نبود كه براي اولين بار اين تفكر را مثل حرمت زيارت قبور و حرمت زيارت قبر نبي مكرم (صلي الله عليه و آله) و حرمت توسل و شفاعت و بناء قبور و ...، مطرح كرد. از شخصيت هاي علمي حنابله، شايد دو سه قرن قبل از ابن تيميه، همين تفكر را داشتند. مثلا شما تاريخ ابن بُطّه ـ از علماي بزرگ حنبلي و متوفاي ٣٨٧ هجري ـ را ببينيد، همين مباحث را مطرح كرده است؛ حتي سفر براي زيارت قبر نبي مكرم (صلي الله عليه و آله) را سفر معصيت شمرده است و طبق نظر ايشان، نماز در اين سفر، تمام است نه قصر، چون سفر معصيت است. باز هم اگر تاريخ را ورق بزنيم، مي بينيم كه قبل از ابن بُطّه، حسن بن علي بربهاري ـ از شخصيت هاي حنبلي و متوفاي ٣٢٩ هجري ـ ، اين مسئله را قبل از ابن تيميه و محمد بن عبد الوهاب و ابن بُطّه مطرح كرده است. حتي اين وقاحت را پيش برده و مي گويد:

نه تنها هر گونه مراسم عزاداري براي اهل بيت (عليهم السلام) حرام است، بلكه كساني كه اقامه ماتم براي اهل بيت (عليهم السلام) مي كنند و نوحه سرائي مي كنند، قتل شان واجب است.

پس قضيه پيدايش وهابيت و اين تفكر ضد اهل بيت (عليهم السلام)، مربوط به ابن تيميه نيست. اگر بخواهيم بسنده كنيم و در همان جا مسئله را محور قرار بدهيم، ظاهرا با حقائق تاريخي تطبيق نمي كند.

باز هم مقداري تاريخ را ورق مي زنيم و به عقب برمي گرديم و مي بينيم كه قبل از بربهاري، حجاج بن يوسف ثقفي ـ متوفاي ٩٥ هجري و بزرگ جنايت كار تاريخ اسلام ـ است. بطوري كه عمر بن عبد العزيز مي گويد:

اگر فرداي قيامت، تمام ملت ها و أمت ها، جنايت كارترين فردشان را در يك كفّه قرار بدهند و ما هم حجاج را در يك كفّه ديگر، كفّه ما سنگين تر خواهد شد.

اين تفكري كه وهابيت امروز دارند، همين تفكر را با يك محدوده كوچك، ايشان در همان قرن اول و دوم هجري مطرح مي كند. وقتي به مدينه منوره مي آيد و مي بيند كه عده اي از مسلمانانِ شيفته نبي مكرم (صلي الله عليه و آله و سلم)، در اطراف قبر مطهر نبي مكرم (صلي الله عليه و آله) همانند پروانه دور شمع مي چرخند و به قبر مطهر آن نازنينْ وجود و أشرف كائنات، ابراز علاقه و اظهار عشق مي كنند، با صداي بلند مي گويد:

تبا لهم! إنما يطوفون بأعواد و رمة بالية!

به عبارت ساده تر: خاك بر سر اين مردم كه اطراف استخوان هاي پوسيده طواف مي كنند.

اين تعبير خيلي وقيحي است. شايد الان ما با توجه به اين قضايايي كه از وهابيت شنيده ايم، براي مان خيلي شگفت انگيز نباشد. اما هنوز يك قرن از حيات نبي مكرم (صلي الله عليه و آله) نگذشته است و هنوز صداي نبي مكرم (صلي الله عليه و آله) در مسجد النبي طنين افكن است و يك فرد وقيحي اين را مي گويد، خيلي ثقيل است و تصوّرش براي انسان سخت است. مي گويد:

هلا طافوا بقصر أمير المؤمنين عبد الملك؟!

اگر دنبال طواف هستند، چرا اطراف قصر عبد الملك طواف نمي كنند؟!

شرح نهج البلاغة لإبن أبي الحديد، ج١٥، ص٢٤٢

اين همان تفكري است كه اگر كنار قبر نبي مكرم (صلي الله عليه و آله) مشرف شويد، مي بينيد كه براي وهابيت، حضور مسلمانان در كنار قبر نبي مكرم (صلي الله عليه و آله) و اظهار عشق و علاقه شان قابل تحمل نيست و كسي ـ از شيعه، سني، حنفي، مالكي و حتي حنبلي ـ جرأت نمي كند از ترس وهابيت، دست به طرف ضريح مطهر نبي مكرم (صلي الله عليه و آله) دراز كند. اينها عشق دارند كه در كنار قبر نبي مكرم (صلي الله عليه و آله و سلم)، با تمام وجود، علاقه و محبت و ارادت خود را نسبت به نبي مكرم (صلي الله عليه و آله) ابراز كنند. ولي به مجرد اين كه دست دراز كنند، با شلاق هاي آن چناني عوامل وهابيت مواجه هستند. اين همان تفكر ديروز حجاج است.

باز مقداري تاريخ را ورق بزنيد. مي بينيد كه مروان بن حكم ـ متوفاي ٦١ هجري ـ وقتي مي بيند مردم روي قبر نبي مكرم (صلي الله عليه و آله) افتاده اند و روي همان خاك ها، اظهار عشق و ارادت مي كنند، برايش قابل تحمل نيست و گردن يكي از آنها را مي گيرد و محكم فشار مي دهد و مي گويد:

أ تعلم ما تصنع؟ ... فإذن هو ابو ايوب الأنصاري.

آيا مي داني چه مي كني؟ او ابو ايوب انصاري بود و به مروان نگاه مي كند و مي گويد از نبي مكرم (صلي الله عليه و آله) شنيدم كه فرمود: اگر افراد صالح و شايسته در مسند امور قرار گرفتند، غصه ندارد؛ غصه، روزي است كه افراد نا صالحي در مسند امور اسلامي قرار بگيرند.

يعني ما بايد براي اسلام گريه كنيم كه هم چنين توئي و آدم هاي نالايقي در رأس امور جامعه اسلامي قرار گرفته اند.

شما بيائيد همين يك تكه از تاريخ را كه براي ما مانده با وهابيت امروز مقايسه كنيد.

باز هم اگر تاريخ را ورق بزنيد و به عقب برگرديد، مي بينيد كه مبتكر اين تفكر باطل، نه حجاج است و نه مروان. مي بينيد كه همين تفكر ضد اهل بيت (عليهم السلام)، از زبان يزيد ـ جرثومه فساد و مايه ننگ اسلام ـ در مي آيد و وقتي چشم نحسش به سر امام حسين (عليه السلام) مي افتد، مي گويد:

ليت أشياخي ببدر شهدوا جزع الخزرج من وقع الأسل

فأهلوا واستهلوا فرحا ثم قالوا يا يزيد لا تسل

لعبت هاشم بالملك فلا خبر جاء ولا وحي نزل

اي كاش اجداد من كه در بدر و احد كشته شدند، بودند و مي گفتند كه دستت درد نكند اي يزيد، خوب انتقام ما را گرفتي.

تاريخ الطبري، ج٨، ص١٨٨

اگر بخواهيم تفكر وهابيت را در يك جمله خلاصه كنيم، حذف اهل بيت (عليهم السلام) از فرهنگ اسلامي است. اگر شما تمام عقائد وهابيت را از الف تا آخر مطالعه كنيد و به شما بگويند كه تفكر وهابيت را در يك جمله خلاصه كن، حذف اهل بيت (عليهم السلام) از فرهنگ اسلامي است. اگر كتاب منهاج السنة ابن تيميه را تا آخر مطالعه كنيد، نتيجه مطالعات شما اين خواهد شد. اين هم برمي گردد به همان كاري كه دودمان بني اميه و شجره ملعونه در قرآن انجام دادند.

تكه هايي در تاريخ و زواياي آن، پنهان و مخفي مانده است و ما مكلّف هستيم اين تاريخ پنهان را بررسي كنيم و براي مردم بازگو كنيم. مردم، امروز شيفته اين مطالب هستند و دل باخته اين گمشده در زواياي تاريخ هستند.

زماني در شب ١٣ رجب در كنار بيت الله الحرام بودم و الحق، خدا مي داند كه آن شب براي من شيرين تر و لذيذتر بود. مخصوصا كه ايراني ها را مي ديدم كه در دست شان شيريني و انواع شكلات بود و ميان مردم تقسيم مي كردند و از نماز مغرب و عشاء تا طلوع فجر، ايراني ها شادي مي كردند. جمعيتي هم در كنار ركن يماني، روبروي آن شكاف ايستاده بودند و قطرات اشكي بود كه مي ريختند. نه مداح مي خواست و نه روضه خوان و نه گوينده اي. من هم در كنار همان ركن، در حال خودم بودم. يكي از اين آمرين بالمعروف، دستش را روي شانه من گذاشت و گفت:

ما هذا الخرافات التي تعتقدوا الإيرانيون بأن عليا ولد في جوف الكعبة؟

اين خرافات چيست كه ايراني ها مي گويند علي در داخل كعبه به دنيا آمده است؟

گفتم: خرافه است؟ گفت: بله خرافه است. گفتم: حاكم نيشابوري از علماي بزرگ تان را مي شناسي؟ گفت: بله، از أجلّاي بزرگان ماست. گفتم: كتاب مستدرك الصحيحين او را قبول داري؟ گفت: بله. گفتم: ايشان در جلد٣، صفحه ٤٨٣اين تعبير را دارد:

فقد تواترت الاخبار أن فاطمة بنت أسد ولدت أمير المؤمنين علي بن أبي طالب كرم الله وجهه في جوف الكعبة.

اهل سنت، خبر متواتر را مانند آيه قرآن مي دانند و مي گويند اگر كسي منكر خبر متواتر باشد، مانند اين است كه منكر آيه قرآن است.

آيا مدركي بهتر از اين مي خواهي؟ چند موارد ديگر را هم گفتم و جا خورد. گفت: مي شود برويم در گوشه اي با هم صحبت كنيم؟ گفتم: چشم. رفتيم همان روبروي حجر اسماعيل (عليه السلام) نشستيم و ١٠، ١٢ نفر از اين دانشجوياني كه عضو لَجْنه امر به معروف هستند، آمدند و سوالاتي را داشتند كه شما قائل به تحريف قرآن هستيد و به صحابه فحش مي دهيد و به عايشه جسارت مي كنيد و من جواب دادم و تلاش كردم كه مستند با جلد و صفحه براي شان بگويم. تقريبا از ساعت ١٠:٣٠ شب تا ٠٣:٣٠ نيمه شب، جلسه ما ادامه داشت. من گفتم: رفقا، من خسته شده ام و واقعا شانه هايم درد مي كند. اگر اجازه بدهيد، فردا شب، بحث مان را ادامه بدهيم. خداحافظي كردم و رفتم و فردا شب در طواف بودم و ديدم يكي از اينها آمد و مرا پيدا كرد و گفت: فلاني! ديشب كه آن روايت را از مستدرك الصحيحين گفتي، ما رفتيم و گشتيم و پيدا نكرديم. شايد چاپي كه شما نقل كرديد، با چاپي كه ما در كتاب خانه داريم، فرق دارد؟ گفتم: مستدرك ما ٤ جلدي است و چاپ بيروت و با تحقيق دكتر مرعشلي. گفت: نه، چاپ ما ٣ جلدي است. به او گفتم: برادر عزيز! مي شود از شما يك تقاضا بكنم. گفت: بفرما. گفتم: هتلي كه ما سكونت داريم، شايد بيشتر از دو دقيقه تا اينجا فاصله نداشته باشد، برويم آنجا و من كامپيوتر دارم و برنامه نرم افزاري را از مكه خريده ام و بياورم و نشان بدهم. شايد من اشتباه كرده ام، شما ما را راهنمائي كنيد.

ـ كشاندن اينها در قضايا، فوت و فنّي مي خواهد ـ

آمد و حدود دو ساعت و خُرده اي با ايشان صحبت كرديم. آخرين جمله اي كه ايشان به من گفت، اين بود: فلاني! من تأسف مي خورم كه اين همه آثار در تاريخ هست، ولي ما بي خبر مانديم. خدا مي داند اين جمله ايشان، به قدري براي من لذت بخش و شيرين بود كه تمام سختي آن سفر را از بدن من بيرون كرد.

لذا، دوستان، همان تعبير آقا امام رضا (عليه السلام) را زمزمه مي كنيم:

فإن الناس لو علموا محاسن كلامنا لاتبعونا.

عيون أخبار الرضا (ع) للشيخ الصدوق، ج٢، ص٢٧٥ ـ معاني الأخبار للشيخ الصدوق، ص١٨٠

تكه هايي در گوشه هاي تاريخ است كه با آن تلاش مذبوحانه اي كه كردند تا مخفي نگه دارند و نگذارند اين قضايا در تاريخ ثبت شود، ولي از كرامات و معجزه اهل بيت (عليهم السلام) است كه مانده است. از جمله اينها، اين قضيه است كه وقتي خبر شهادت امام حسين (عليه السلام) به مدينه مي رسد، حاكم مدينه، عمرو بن عاص است و نامه را در بالاي منبر كه مي خواند، نمي تواند خودش را از خوشحالي كنترل كند و بي اختيار، نامه را به طرف قبر نبي مكرم (صلي الله عليه و آله) پرت مي كند و مي گويد:

يا محمد! يوم بيوم بدر.

شرح نهج البلاغة لإبن أبي الحديد، ج٤، ص٧٢

ببينيد! خيلي درد است! خب! صحابه و مهاجرين و انصار نشسته اند. هنوز بيش از ٥٠ سال از رحلت پيامبر اكرم (صلي الله عليه و آله) نگذشته است. آنهايي كه ٣٠ ساله بودند، ٨٠ ساله شده و آنهايي كه ٢٠ ساله بودند، ٧٠ ساله شده اند.

همه اعتراض كردند: آقاي امير، اين چه حرفي است كه مي زني؟! گفت: معذرت مي خواهم، حواصم پرت شد.

نه، حواصت پرت نشد. آنچه كه در نهان داشتي، ناخودآگاه ابراز كردي. اگر مقداري ديگر، ورق هاي تاريخ را ورق بزنيم و به دوران معاويه نگاهي بكنيم، مي بينيم همان مطالبي كه امروز از زبان وهابيت مي شنويم، عبارت ديگر و پيشرفته و متطوّر همان كلمات معاويه است كه وقتي با مغيرة بن شعبه بحث مي كند، مي گويد:

خليفه اول آمد و رفت و جز نامي از او نماند. خليفه سوم مظلومانه كشته شد و رفت. ولي هر روز مي بينم كه در كنار نام خدا، نام پيامبر بالاي مأذنه ها برده مي شود:

لا والله إلا دفنا دفنا.

مادامي كه نام پيامبر را دفن نكنم، آرام نمي نشينم.

موفقيات زبيربن بكار، ص٥٧٦ ـ مروج الذهب مسعودي، ج٣، ص٤٥٤

اين نكاتي است كه در تاريخ براي ما ثبت شده و مانده است. اينها در تاريخ مانده است.

وقتي صداي مؤذن را مي شنود، مي گويد:

لله أبوك يا ابن عبد الله لقد كنت عالي الهمة، ما رضيت لنفسك الا ان يقرن اسمك باسم رب العالمين.

عجب آدم بلند همتي بودي پسر عبد الله ـ پيامبر ـ و به كمتر از اين قناعت نكردي و راضي نشدي جز اين كه اسمت در كنار نام خدا بيايد.

شرح نهج البلاغة لإبن أبي الحديد، ج١٠، ص١٠١

اين نشان مي دهد كه قضيه حذف اهل بيت (عليهم السلام) از قاموس و فرهنگ اسلام، توسط محمد بن عبد الوهاب و ابن تيميه و ابن بُطّه و بربهاري و حجاج نيست، بلكه برمي گردد به همان دهه هاي نخستين صدر اسلام.

آقا اميرالمؤمنين (عليه السلام) تعبيري دارد و مي فرمايد:

و الله! لود معاوية، أنه ما بقي من بني هاشم نافخ ضرمة.

قسم به خدا! معاويه مي خواهد از هيچ خانه بني هاشم، دود برنخيزد.

شرح نهج البلاغة لإبن أبي الحديد، ج٥، ص٢٢

تمام كتاب هاي لغت اهل سنت هم آورده اند؛ مانند غريب الحديث ابن قتيبه، ج١، ص٣٦٧ مي گويد:

اين كنايه از اين است كه هيچ اثري از اين دودمان نماند.

النهاية في غريب الحديث لإبن الأثير، ج٣، ص٨٦ ـ لسان العرب لإبن منظور، ج١٢، ص٣٥٥

مسئله اين است كه توطئه حذف اهل بيت (عليهم السلام) از فرهنگ اسلام، در همان صدر اسلام توسط دودمان بني أميه و شجره ملعونه در قرآن پايه ريزي شده است و امروز در عصر اطلاعات، وهابيت مجري همان طرح دودمان بني أميه هستند مبني بر حذف اهل بيت (عليهم السلام) از فرهنگ اسلام.

اگر دوستان عنايت كنند، من مي خواهم در اينجا مسئله را فراتر از اين ببرم. مسئله حذف اهل بيت (عليهم السلام) از قاموس و فرهنگ اسلامي، شايد هدف نهايي اينها نبوده است، بلكه اينها مي خواستند از طريق حذف اهل بيت (عليهم السلام) از فرهنگ اسلام، خود اسلام را زير سوال ببرند و خود نبي مكرم (صلي الله عليه و آله) را از جامعه حذف كنند و براي اين هم شاهد دارم.

اينها ديدند كه علنا نمي توانند با نبي مكرم (صلي الله عليه و آله) مبارزه كنند و به مردم بگويند كه نام پيامبر اكرم (صلي الله عليه و آله) را نبريد و او و قرآن را كنار بگذاريد. آمدند ديدند كه اهل بيت (عليهم السلام)، نماد راستين و واقعي اسلام و بازگو كننده فرهنگ نبي مكرم حضرت محمد (صلي الله عليه و آله) هستند، لذا آمدند با اهل بيت (عليهم السلام) مبارزه كردند و خواستند اهل بيت (عليهم السلام) را از جامعه حذف كنند و به تبع آن، نام نبي مكرم (صلي الله عليه و آله) از جامعه حذف شود. آقا اميرالمؤمنين (عليه السلام) به صراحت بيان مي كند و إبن أبي الحديد در شرح نهج البلاغة، جلد٢٠، صفحه٢٩٨صراحت دارد:

أللهم إني استعديك علي قريش، فإنهم أضمروا لرسولك صلي الله عليه و آله ضروبا من الشر و الغدر، فعجزوا عنها و حلت بينهم و بينها، فكانت الوجبة بي و الدائرة علي، أللهم احفظ حسنا و حسينا.

خدايا! مرا در برابر قريش، ياري فرما. اينها توطئه نابودي نبي مكرم (صلي الله عليه و آله) را در سر مي پروراندند و نتوانستند آن را درباره نبي مكرم (صلي الله عليه و آله) پياده كنند، خدايا! تو بين توطئه قريش و نبي مكرم (صلي الله عليه و آله) حائل شدي. انتقام پيامبر اكرم (صلي الله عليه و آله) را از منِ علي گرفتند و تمام آنچه را كه مي خواستند روي پيامبر اكرم (صلي الله عليه و آله) پياده كنند، روي من پياده كردند. (اميرالمؤمنين (عليه السلام) دستش را بلند مي كند و مي گويد:) خدايا! حسنين مرا از دست قريش محافظت فرما.

هم چنين در عبارت ديگري مي فرمايد:

ما لي و لقريش؟ إنما وترتهم بأمر الله و أمر رسوله، أفهذا جزاء من أطاع الله؟

قريش از جان منِ علي چه مي خواند؟ اگر سران آنها را به خاك مذلّت افكنده ام و بزرگان شان را در بدر و أحد و حنين كشتم، به امر خدا و پيامبر اكرم (صلي الله عليه و آله) بوده است. آيا اين نتيجه اطاعت از خدا و پيامبر اكرم (صلي الله عليه و آله) است؟

شرح نهج البلاغة لإبن أبي الحديد، ج٢٠، ص٣٢٨

اينها در زواياي تاريخ مانده است و با زبان بي زباني داد مي زند كه مسئله چيست.

بنا بر اين كه اعترافات مستر همفر صحيح باشد، جاسوس انگليسي، چند پيشنهاد به او مي كند و دو تا از اين پيشنهادها، خيلي جالب و شنيدني است دوستان. به محمد بن عبد الوهاب ـ موسس وهابيت ـ مي گويد:

شما، بعضي از آيات قرآن را حذف كن و برخي آيات ديگر را هم بر آن بيفزا و مردم را از رفتن به زيارت بيت الله الحرام منع كن و تلاش كن خانه خدا را ويران و نابود كني.

اين دو، جزء ١٢ پيشنهادي است كه مي كند و ١٠ پيشنهاد را مي پذيرد و نسبت به اين دو، به جاسوس انگليسي مي گويد كه شدني نيست و جامعه قبول نمي كند. اگر من بخواهم چيزي از قرآن را كم كنم يا اضافه كنم، جامعه قبول نمي كند. نمي گويد خلاف شرع است و چيزي نيست كه خلاف اسلام و عقيده من است، مي گويد كه جامعه نمي پذيرد. هم چنين نابودي بيت الله الحرام، امروز در جامعه، پياده شدني نيست. شما اين را مقايسه كنيد با همان طرحي كه در صدر اسلام براي مبارزه با اسلام و حذف اهل بيت عصمت و طهارت (عليهم السلام) از فرهنگ اسلامي بوده است. هيچ فرقي نيست و در حقيقت دو روي يك سكه هستند. يعني آمدند همان تفكر صدر اسلام و همان مبارزات ٢١ ساله قريش عليه اسلام و نبي مكرم (صلي الله عليه و آله) را با غالبي جديد و عوام پسند و مدرنيته كردن، به خورد مردم مي دهند.

شيخ عبد الله بن جبرين، جزء مفتيان و شخصيت شماره دو عربستان سعودي است و عبد الرحمان برّاج كه از شخصيت هاي برجسته عربستان سعودي است، اينها فتاواي متعددي عليه شيعه و اهل بيت (عليهم السلام) داده اند. از جمله فتاوا اين است كه مي گويند:

رفتن به حرم امامان، نوعي بت پرستي است و حرم امامان شيعه در امروز، نماد واقعي بت لات و عُزّا است. همان طوري كه نبي مكرم (صلي الله عليه و آله) با بت پرستي و اين بت ها مبارزه كرد، امروز هم بايد ما مسلمانان ـ وهابيت ـ براي نابودي مظاهر شرك و بت پرستي قيام كنند.

لذا، بعد از تخريب حرم مطهر عسكريين (عليهما السلام) اينها به همديگر تبريك گفتند و الان هم اين تبريك ها در سايت هاي اينترنتي شان هست. حتي بعد از تخريب دوم حرمين عسكريين (عليهما السلام) اطلاعيه دادند بر اين كه بايد حرم اميرالمؤمنين (عليه السلام) و امام حسين (عليه السلام) و حضرت عباس (عليه السلام) و حضرت حضرت زينب (سلام الله عليها) ويران شوند. اين همه سر و صدا ايجاد كردند و مراجع عظام تقليد وارد ميدان شدند و حتي خود دولت جمهوري اسلامي ايران اطلاعيه داد و وزير محترم اطلاعات به عربستان سعودي رفت و با اينها مذاكره كرد كه اين فتاوا چيست كه شما صادر مي كنيد؟ از آن طرف، مدعي دوستي و رابطه دوستانه هستيد و از اين طرف هم با مقدسات شيعه، اين طور مبارزه مي كنيد؟!

كار اينها را شما بگذاريد كنار كار متوكل عباسي و يزيد بن معاويه و معاويه و حجاج بن يوسف ثقفي و مروان بن حكم و ببينيد چه تفاوتي دارد؟ عين همان مسائل است. آنها در جامعه آن روزي، مطالب را به آن شكل ابراز كردند و اينها هم امروز به اين شكل ابراز مي كنند.

غرض اين بود كه من خواستم براي عزيزان و سرورانم شمّه اي از تاريخ پيدايش وهابيت را با اين زبان بيان كنم. شايد مقاله و مطلب زياد خوانده باشيد، ولي به اين تحليل كه ما بياييم حقيقتي از تاريخ پنهان را با زبان ساده بيان كنيم و يك نگاه عميق و واقعي به تاريخ وهابيت بكنيم، شايد كم شنيده باشيد. اگر مي خواهيم تاريخ وهابيت را خوب بررسي كنيم، بايد از اين زاويه جلو برويم و در اين محور، نه يك جلسه، مي شود ده ها و صدها جلسه صحبت كرد و ده ها كتاب تأليف كرد كه ما بياييم دانه دانه، مباني فكري و اعتقادي وهابيت را تطبيق كنيم با آنچه كه دودمان قريش و بني أميه در صدر اسلام انجام دادند. يعني در حقيقت، همان خطي است كه در صدر اسلام توسط قريش انجام گرفت و امروز هم وهابيت در امتدادش با اين وضعيتي كه در جامعه اسلامي مطرح مي كنند، بيان مي كنند و جز اين، چيز ديگري نيست.

ابن بخش اول عرض من بود. البته من اين را با مقداري مفصل تر در كتاب وهابيت از منظر عقل و شرع آورده ام و روي سايت هم گذاشته ايم.

نكته بعدي كه عزيزان بايد خوب دقت كنند و خيلي مي توانيم از اين بحث، كاربردي استفاده كنيم، عكس العمل اهل سنت در برابر اين تفكر وهابيت بوده است. ما بارها به دوستان توصيه مي كنيم كه در نقد تفكر وهابيت، سراغ كتاب هاي شيعه نرويد. بزرگان شيعه را در تيررس وهابيت قرار ندهيد، چون نيازي نداريم و فائده اي هم ندارد.

بزرگان اهل سنت و شخصيت هاي برجسته اينها و استوانه هاي علمي اينها مانند سُبْكي و ذهبي و ابن حجر، در برابر تفكر وهابيت، خوب ايستاده اند و شجاعانه وارد ميدان شده اند. ابن حجر عسقلاني ـ متوفاي ٨٥٢ هجري كه يك شخصيت بي نظير جهان اهل سنت است و مي گويند حافظ علي الإطلاق، انصراف به او دارد ـ در كتاب الدرر الكامنة، جلد١، صفحه ١٥٤ و ١٥٥در شرح حال ابن تيميه، با صراحت مي گويد:

جامعه اسلامي ـ يعني جامعه اهل سنت ـ نسبت به ابن تيميه، سه نظريه دارند:

١. معتقدند كه ابن تيميه، مشبّهه بود.

اهل سنت، مشبّهه را كافر مي دانند. يعني كسي كه خدا را به مخلوق تشبيه كند. ابن تيميه صراحت دارد كه خداي عالم، داراي دست و پا و چشم و صورت است. مانند ابو يعلي كه گفته بود خداي عالم همه چيز دارد و فقط دو چيز ندارد: ريش و عورت. در اين فصل سوم كتاب ما (وهابيت از منظر عقل و شرع) تفكر وهابيت را نسبت به خدا آورده ام كه اينها چه تصوّري از توحيد دارند. اينهايي كه ما را متهم به شرك مي كنند، خودشان در مسائل توحيدي، مطالبي دارند كه بزرگان اهل سنت، حتي احمد بن حنبلي كه خود را منتسب به او مي دانند، اين نوع تفكر و انديشه ـ تشبيه خداوند به مخلوقات و بشر ـ را كفر مي داند. ابن تيميه از بالاي منبر در مسجد دمشق پايين مي آيد و مي گويد:

اي مردم! خداي عالم هر شب قبل از طلوع فجر، همان طوري كه من از پله هاي منبر پايين مي آيم، از عرش به آسمان دنيا مي آيد و در ميان خلائق داد مي زند:

أيها الناس! هل من مستغفر أغفر له؟ هل من داع فأستجيب له؟

... آيا حاجت مند و گرفتاري هست كه گرفتاري اش را برطرف كنم؟

بعد از طلوع فجر هم به جاي اولش برمي گردد.

اين روايت در صحيح بخاري و صحيح مسلم هم هست.

صحيح البخاري، ج٢، ص٤٧ ـ صحيح مسلم، ج٢، ص١٧٦

يكي از دوستان، يك فيلمي را براي من آورد و خيلي جالب بود. يكي از علماي بزرگ اهل سنت بود كه مي گفت:

همين يك روايت، باعث شد كه من از اهل سنت برگردم و شيعه بشوم. در صحيح ترين منابع اهل سنت است كه خداي عالم، هر شب در نيمه شب، از عرش به آسمان دنيا مي آيد و كارهايي را انجام مي دهد و طلوع فجر هم برمي گردد. اگر اين روايت صحيح باشد، اگر خداوند يك بار به دنيا بيايد، تا ابد در زندان دنيا مي ماند و ديگر نمي تواند برگردد.

چرا؟ چون خداوند آمده روي زمين و مي خواهد طلوع فجر برگردد. الان مثلا در مشهد، طلوع فجر است. چند لحظه ديگر، در شهري ديگر طلوع فجر است و همين طور طلوع فجر بر روي كره زمين مي چرخد و هيچ لحظه اي از لحظات شبانه روز نيست، الا اين كه در يك نقطه كره زمين، طلوع فجر است و اين طلوع فجر هم مي چرخد. خداوند براي تمام مردم دنيا مي خواهد اين بساط را باز كند. اگر يك دفعه بيايد، ديگر نمي تواند برگردد. اين آقايان، شعر گفته اند، ولي به فكر قافيه اش نبوده اند.

گفت:

فهميدم كه مذهبي كه بر اين چنين رواياتي مبتني باشد، مذهب توحيد نيست. اين روايات، مخالف با فطرت و عقل است. مخالف با ليس كمثله شيء است و مخالف با و لم يكن له كفوا أحد است. اين روايات را بايد بكوبيم به ديوار.

خب، ابن تيميه صراحت دارد كه در مورد روايات تجسيم:

من تأول فهو كافر.

هر كس تمام روايات يا آياتي را كه درباره جسمانيت خدا است، تأويل كند، كافر است.

مثلا:

يَدُ اللَّهِ فَوْقَ أَيْدِيهِمْ

سوره فتح/آيه١٠

يعني دست خداوند و اگر كسي بگويد يعني قدرت خداوند، او كافر است.

و:

وَ جَاءَ رَبُّكَ وَ الْمَلَكُ صَفًّا صَفًّا

سوره فجر/آيه٢٢

خداوند حركت مي كند پيشاپيش ملائكه اي كه رژه مي روند.

هر كس بگويد منظور، امر خداست، خلاف شرع است و كافر است.

٢. عده اي مي گويند كه زنديق و ملحد و بي دين است. چون نسبت به نبي مكرم (صلي الله عليه و سلم) جسارت كرده و مي گويد وقتي پيامبر اكرم (صلي الله عليه و سلم) از دنيا رفت:

مات فات.

پيامبر اكرم (صلي الله عليه و سلم) هيچ خاصيت و فائده اي ندارد و حتي براي خودش هم دفعِ ضرري ندارد.

يعني همان حرفي است كه حجاج گفت:

عصاي من، ارزشش از پيامبر بالاتر است، چون با اين عصا مي توانم يك مار يا عقربي را بكشم، ولي وجود پيامبر از كشتن مار و عقرب هم عاجز است.

يكي از دوستان نقل مي كرد كه ما در كنار قبر مطهر نبي مكرم (صلي الله عليه و آله) بوديم و يكي از اين وهابي ها ما را مسخره مي كرد كه اين همه توسل توسل، الان من گرسنه و تشنه هستم و شما از پيامبر بخواه كه به من آب و نان دهد. آيا پيامبر هم چنين قدرتي داري؟ گفتم: من هم گرسنه ام است، شما لطف كن از خدا بخواه كه به من آب بدهد. جواب مغالطه، مغالطه است.

با دكتر غامدي ـ يكي از اساتيد دانشگاه أم القراي مكه ـ بحث مي كرديم و براي افطاري، ما را به منزلش دعوت كرده بود و به احترام ما هم تعدادي از اساتيد دانشگاه أم القري را هم دعوت كرده بود و چند نفر از دانشجويان هم بودند. بحث ما روي توسل بود. ايشان گفت: پيامبر كه از دنيا رفت، تمام شد رفت و ارتباطش با ما قطع شد و نه صداي ما را مي شنود و نه ما را جواب مي دهد. گفتم: شما، استاد دانشگاه هستيد. تمام مسلمانان جهان در نمازي كه مي خوانند، مي گويند:

السلام عليك أيها النبي و رحمة الله و بركاته.

حتي از هيئت عالي افتاي عربستان سعودي سوال كردند:

چون ما معتقديم كه پيامبر اكرم (صلي الله عليه و سلم) صداي ما را نمي شوند، آيا مي شود كسي به جاي السلام عليك أيها النبي، بگويد السلام علي النبي؟

آقاي بن باز فتوا داده و امضاء كرده:

السلام عليك أيها النبي گفتن در نماز، از واجبات است و نمي شود تغيير داد.

گفتم: جناب دكتر! من از شما سوال مي كنم: اين همه مردم كه سلامِ خطاب مي دهند، نبي مكرم (صلي الله عليه و آله) يا مي شنود يا نمي شنود. اگر پيامبر اكرم (صلي الله عليه و آله) نمي شنود، نستجير بالله، اين حماقت است. اگر پدر شما كه در مدينه است و شما اينجا نشسته اي، به او سلام كني، مي گويند كه آقاي دكتر، اول ما خلق الله (عقل) خود را از دست داده است. اگر مي شنود، پس حرف شما باطل است.

مقداري ماند و گفت: ما يك روايتي داريم در صحيحين.

گفتم: خب، استفاده مي كنيم.

گفت: پيامبر اكرم (صلي الله عليه و آله) فرمود: اگر كسي به من سلام بدهد، خداوند، روحم را به جسمم برمي گرداند و جواب سلام او را مي دهم و دوباره سر جاي خودم برمي گردم.

گفتم: آقاي دكتر! شما يك تحصيل كرده و استاد دانشگاه هستيد. نبايد از اين عوام تبعيت كني. ما به پيامبر اكرم (صلي الله عليه و آله) سلام مي دهيم و اگر بنا است كه پيامبر اكرم (صلي الله عليه و آله) هر سلام ما را كه مي شنود، روح مطهرش از آن عرش بيايد به جسمش و برگردد، اين ديگر سلام نشد براي پيامبر اكرم (صلي الله عليه و آله و سلم)، زجر شد. چون در هر لحظه، هزاران نفر به پيامبر اكرم (صلي الله عليه و آله) سلام مي دهند و هزار بار روح پيامبر اكرم (صلي الله عليه و آله) مي رود بالا و پايين مي آيد. آيا اين درست است؟

ديد كه خيلي خراب شد و دانشجويان خنديدند، مقداري فكر كرد و گفت: روايت ديگري هم داريم.

گفتم: استفاده مي كنيم.

گفت: در روايت داريم كه خداوند ملائكه اي را در روي كره زمين پخش كرده است و هر كس به پيامبر اكرم (صلي الله عليه و آله) سلام مي دهد، سلام اينها را جمع مي كند و خدمت پيامبر اكرم (صلي الله عليه و آله) مي رسانند و جوابش را هم مي گيرند و به مردم مي رسانند.

گفتم: آقاي دكتر! آن ملائكه اي كه سلام مردم را مي گيرند و به تريلي مي زنند و خدمت پيامبر اكرم (صلي الله عليه و آله) مي برند و دوباره جوابش را مي آورند، آن ملائكه، عاجز نيستند و حاجت هاي مردم را هم با يك وانت، بار مي زنند و خدمت پيامبر اكرم (صلي الله عليه و آله) مي برند و قضاي حوائج مردم را هم سوار يك سه چرخه كنند و به مردم برگردانند. اگر واقعا ملائكه، واسطه در سلام هستند، همين ملائكه واسطه هستند در قضاي حوائج.

ديد كه خيلي خراب شد، گفت: فلاني! الان وقت نماز عشاء است و بلند شويم وضوء بگيريم و برويم به مسجد. من هم گفتم: برويم.

البته من مفصلِ اين را در كتاب قصة الحوار الهادي آورده ام و عربي هم هست.

٣. عده اي هم مي گويند كه ابن تيميه منافق است. چون نسبت به اميرالمؤمنين جسارت كرده است. ابن تيميه مي گويد كه علي بن أبي طالب در ١٧ جا اشتباه كرد و خلاف قرآن فتوا داده است و در تمام جنگ هايي كه داشت، براي رسيدن به رياست جنگيد و از مصاديق اين آيه شريفه است:

تِلْكَ الدَّارُ الْآَخِرَةُ نَجْعَلُهَا لِلَّذِينَ لَا يُرِيدُونَ عُلُوًّا فِي الْأَرْضِ وَ لَا فَسَادًا وَ الْعَاقِبَةُ لِلْمُتَّقِينَ (سوره قصص/آيه٨٣)

آيا بغض از اين بالاتر؟ در صحيح مسلم آمده است كه پيامبر اكرم (صلي الله عليه و آله) فرمود:

لا يحبه إلا مؤمن و لا يبغضه إلا منافق.

صحيح مسلم، ج١، ص٦٠

البته ابن حجر به يكي دو مورد اشاره كرده است و قضيه، خيلي عميق تر از اين حرف هاست. ابن تيميه نسبت به اميرالمؤمنين (عليه السلام)، به قدري وقيحانه برخورد كرده است كه مثلا مي گويد:

شيعه هم نمي تواند ثابت كند كه علي مسلمان بوده است.

يا:

علي، علمي نداشت و شاگرد مكتب ابوبكر بوده و اگر چيزي هم ياد گرفته، از ابوبكر ياد گرفته است.

يا:

جناب عثمان، حافظ قرآن بود و بعضي از شب ها، تمام قرآن را در يك شب مي خواند، ولي معلوم نيست كه علي بن أبي طالب، همه قرآن را بلد بود يا خير.

اين است تفكر ابن تيميه نسبت به آقا اميرالمؤمنين (عليه السلام). چه بگوييم؟

من از آقا امام رضا (عليه السلام) و حضرت ولي عصر (ارواحنا فداه) كه شاهد و ناظر همه ماست، عذر مي خواهم، وقتي به حضرت صديقه طاهره (سلام الله عليها) مي رسد، با كمال وقاحت مي گويد:

و في فاطمة شعبة من النفاق.

التنبيه و الرد لحسن السقاف، ص٧ ـ كلمة الرائد لمحمد زكي الدين ابراهيم، ج٢، ص٥٤٦

شما همين برنامه را مقايسه كنيد با صدر اسلام كه عرض كردم. زهرائي كه آيه تطهير، شهادت بر طهارت او داده است، سوره مستقلي به نام انسان در شأن او نازل شده است، پيامبر اكرم (صلي الله عليه و آله) فرمود:

فاطمة بضعة مني، يوذيني ما آذاها.

صحيح مسلم، ج٧، ص١٤١

يا فاطمه إن الله يغضب لغضبك و يرضي لرضاك.

مستدرك الصحيحين للحاكم النيشابوري، ج٣، ص١٥٤

آن وقت بياييم اين طور نسبت به حضرت صديقه طاهره (سلام الله عليها) حرف بزنيم؟!

بايد بگوييم:

أ من الإنصاف يا بن الطلقاء؟!

آيا اين انصاف است؟!

يكي از بحث هايي كه ضرورت دارد روي آن بحث شود، واكنش و عكس العمل اهل سنت در برابر تفكر وهابيت است؛ چه در برابر ابن تيميه و چه در برابر محمد بن عبد الوهاب.

* * * * * * *

««« و السلام عليكم و رحمة الله و بركاته »»»