سخنرانی - سخنرانی - الصفحة ٢١٨ - بررسي روايات «وصايت» امير مؤمنان (علیه السلام)

استاد قزويني:

اين روزها روزهاي سختي است براي زينب كبري سلام الله عليها، از طرفي پرستاري از بيمار كربلا و از طرفي حفاظت از جان ذراره حضرت زهرا سلام الله عليها، و از طرفي مسؤليت رسالت سنگيني كه به عهده اين عقيله بني هاشم سلام الله عليها شده است كه آن زمان وسائل ارتباطي جمعي، روزنامه، جرائد و رسانه جهاني نبوده است.

زينب كبري و اهل بيت به عنوان مبلغ و وسيله ابلاغ رسالت حسيني و رسالت كربلا و خون شهيدان انتخاب شده است و بايد آن رسالتي را كه حسين و يارانش در روز عاشورا انجام داده اند، اين رسالت را به پايان برساند.

اين روزها براي زينب كبري خيلي سختو دشوار است.

وقتي براي ما يك مصيبت بسيار كوچكي پيش مي آيد، قلب مان آتش مي گيرد و تمام دنيا جلوي چشم مان تيره و تار مي شود.

يك بانويي كه در يك روز آن همه مصائب جلوي چشمش اتفاق افتاده، آتش زدن خيمه ها، كتك زدن ذراري حضرت زهرا سلام الله عليها؛ ولي زينب كبري از روز اول با تحمل اين مصيبت ها خو گرفته است.

به قول يكي از شعراي معاصر:

به درياي پر از غم امان از دل زينب به عمري همه ماتم امان از دل زينب

كشيده غم دنيا به سوز دل و سينه از آن شهر مدينه امان از دل زينب

نظر كرده به مادر ميان در و ديوار همان قصه مسمار امان از دل زينب

از آن سيلي صورت كه شد قاتل زهرا همان غربت كبري امان از دل زينب

زداغ و غم كوفه به قلبش شرر افتاد به ياد پدر افتاد امان از دل زينب

چو يار حسنش بود از آن تشت جگر گون دلش گشته پر از خون امان از دل زينب

چه شد كرب و بلايي به آن قد خميده به ديد رأس بريده امان از دل زينب

نمك پاش دلش بود همان دشمن ايمان كتك زد به يتيمان امان از دل زينب

خدا را به آبروي زينب كبري سلام الله عليها اين عقيله بني هاشم سوگند مي دهيم كه ما را هم در زمره عزاداران شهداي دشت نينوا قرار دهد و در دنيا و آخرت ما را يك آني از اهل بيت عصمت و طهارت جدا نكند و پاداش اين عزاداري هاي ما را اولا فرج مولاي مان بقية الله الاعظم و ثانياً اجابت دعاهاي مان قرار بدهد، ان شاء الله.

مجري:

لطف كنيد خلاصه اي از بحث گذشته را براي دوستان عزيز ما بيان كنيد و نيز بفرمايد كه اولين باري كه حضرت رسول صلي الله عليه وآله حديث وصايت را مطرح كردند كجا بوده است؟

استاد قزويني:

خدا را شاكر هستيم كه به ما توفيق داد و عنايتي كرد كه زندگي مان را با ولاي اميرالمؤمنين سلام الله عليه آغاز كرديم و در زير سايه اهل بيت عليهم السلام زندگي مي كنيم و اين توفيق را به ما داد كه از مدافعين اين بزرگواران باشيم.

ما در جلسات قبل، مباحثي را در رابطه با حديث وصايت مطرح كرديم.

اولا: ما شبهات وهابيت را كار كرديم كه ابن تيميه مي گويد: اصلا قضيه وصايت اميرالمؤمنين توسط فردي به نام عبد الله سبأ يهودي آغاز شده است و بنيان گذار ولايت و عصمت و وصايت علي، توسط عبد الله سبأ بوده است.

احسان الهي ظهير هم در كتاب «الشيعة و التشيع» همين حرف را مي زند و دكتر قفاري كه از ليدرهاي وهابي امروز است در كتاب «اصول مذهب شيعه» همين تعبير را مطرح مي كند.

عبارتي از قرطبي خوانديم كه بني اميه با وصيت نبي مكرم مخالفت كردند و خون اهل بيت را به ناحق ريختند و زنان و فرزندان شان را به اسارت گرفتند، اين عبارت را مناوي نقل كرده تا آنجايي كه مي گويد:

فيا خجلهم إذا التقوا بين يديه ويا فضيحتهم يوم يعرضون عليه.

فيض القدير، ج ٦، ص ٣٥٥

چه روز خجلت آوري است، آن روزي كه بني اميه در برابر محكمه عدل الهي قرار مي گيرند و چه فضيحت و آبرو ريزي نصيب آن ها شد، آن روزي كه در محضر حق و در ملأ تمام جهانيان قرار خواهند گرفت.

اين را ما مطرح كرديم و بعد قضيه حديث دار و يوم الانذار را كه اولين موردي كه نبي گرامي صلي الله عليه وآله وصايت اميرالمؤمنين را مطرح كرد كه در سال سوم بعثت بود و بعد از نزول آيه ٢١٤ سوره شعراء كه مي فرمايد:

وَأَنْذِرْ عَشِيرَتَكَ الْأَقْرَبِينَ.

امر فرمود كه توسط اميرالمؤمنين غذايي تهيه شود و قرشيان كه در آن زمان نزديك ٤٠ نفر بودند دعوت شدند و در آنجا رسول گرامي سه مسئله اساسي را مطرح فرمودند كه يكي مسئله توحيد و دست كشيدن مردم از بت پرستي بود و دوم مسئله نبوت خويش را اعلام كرد و سوم وصايت اميرالمؤمنين و خلافت علي را مطرح كرد كه فرمود:

إن هذا أخي ووصي وخليفتي فيكم فاسمعو له وأطيعوا.

تاريخ الطبري، ج ١، ص ٥٤٣

اين برادر من، وصي من و خليفه من است و از او حرف شنوي داشته باشيد و از او اطاعت كنيد.

بعد از مطرح كردن، ما تصحيح سند تاريخ طبري را بحث كرديم و گفتيم: راوياني كه در اين سند وجود دارد، ابن حميد مورد وثوق آقايان است و يحيي بن معين توثيقش مي كند و سلمة بن فضل است كه ابن معين توثيقش مي كند و ابن سعد مي گويد:

كان ثقة صدوقا.

ابن اسحاق صاحب سيره است كه ذهبي از او به علامه و حافظ تعبير مي كند.

عبد الغفار بن قاسم است كه آقاي ابن حجر عسقلاني در لسان الميزان خودشان تأييد مي كند و ابن عدي مي گويد: احاديث صالحه دارد.

منهال بن عمرو است كه ابن معين و نسائي و عجلي توثيقش مي كند.

عبد الله بن حارث است كه آقاي ابن حجر در تهذيب التهذيب توثيقش مي كند و ابن عبد البر مي گويد:

أجمع علي أنه ثقة.

بعد اقوال علماء را در تصحيح حديث دار را مطرح كرديم و عرض كرديم كه آقاي متقي هندي در كتاب كنز العمال از ابن جرير طبري نقل مي كند كه اين روايت صحيح است.

حاكم نيشابوري در كتاب مستدرك حديث مفصلي را از ابن عباس مي آورد كه مقداري از آن حديث، حديث دار است و مي گويد:

هذا حديث صحيح.

ذهبي هم تصحيح روايت را قبول دارد.

هيثمي هم مي گويد: روايان اين حديث كه از طريق احمد آمده است، رجالش همه ثقه هستند.

اين در حقيقت خلاصه اي از بحث ما در جلسه گذشته بوده است.

مجري:

آيا روايت ديگري با سند صحيح در حديث دار و اعلام وصايت حضرت امير عليه السلام در كتب اهل سنت آمده است؟

استاد قزويني:

آنچه كه در ذهن من است، در دو روايت ديگر بحث وصايت حضرت امير و حديث دار آمده است.

ابن عساكر نقل مي كند از ابو البركات عمر بن ابراهيم زيدي و ابو الفرج محمد بن احمد، كه سندش با سند قبلي تفاوت دارد تا آنجايي كه مي گويد: وقتي آيهوَأَنْذِرْ عَشِيرَتَكَ الْأَقْرَبِينَ نازل شد پيغمبر اكرم فرمود: كدام يك از شما ديون من را اداء مي كنيد و خليفه و وصي من بعد از من مي شويد.

سه مرتبه اين مطلب را تكرار كرد و كسي از قريش جواب نداد جز اميرالمؤمنين.

حضرت فرمود: تو يا علي، تو يا علي خليفه و وصي من هستيد.

از نظر سند هم روايت كاملا صحيح است و يا حداقل حسن است.

عمر بن ابراهيماست كه ذهبي او را توثيق مي كند و از او به شيخ و علامه تعبير مي كند و مي گويد:

وخير دين.

مي گويد: ٣٠ هزار نفر در تشيع جنازه و نمازش بودند.

سمعاني به او مي گويد:

شيخ كبير له معرفة بالفقه والحديث واللغة والتفسير والنحو.