ترجمه و شرح مصباح الشريعة - گيلاني، عبدالرزاق - الصفحة ٣١٦ - باب چهل و نهم در حرمت غيبت

حضرت امام صادق عليه السّلام مى‌فرمايد كه: ريا مكن به عمل خود و قصد مكن، نمودن عمل خود را به كسى، كه نه زنده كردن از او آيد و نه ميراندن، نه قوّت دادن و نه بريدن. و سزاوار عبادت و پرستش، كسى است كه به همه چيز توانا است، و به جميع اشياء قادر و دانا است، و عمل تو بايد خالص از براى او باشد، و هيچ چيز غير او منظور تو نباشد، تا چنان كه از ذات و صفت او، شركت منتفى است، بندگى او نيز چنين باشد، و به فرموده او عزّ اسمه، كه: وَ لا يُشْرِكْ بِعِبادَةِ رَبِّهِ أَحَداً (قسمتى از آيه ١١٠- كهف)، عمل شده باشد.

و الرّياء شجرة لا تثمر إلّا الشّرك الخفىّ‌

مى‌فرمايد كه: ريا درختى است كه حاصل او نيست مگر شرك خفى، شرك بر دو قسم است: شرك خفى و شرك جلى:

شرك جلى- به دو مبدأ قائل شدن است، مثل ثنويّه كه به دو مبدأ قائلند، يكى نور و يكى ظلمت، يا يكى يزدان و ديگرى اهرمن.

و شرك خفى- عبارت از رياء است، و مرائى نيز به حكم: «جعل الهه هواه»، در حكم مشرك است و در قيامت با ايشان محشور خواهد بود.

و اصلها النّفاق‌

اصل ريا و منشأ ريا، نفاق است. چرا كه نفاق، عدم توافق باطن است با ظاهر، و مرائى هر گاه عملى كند نه محض از براى خدا و قصدش در آن عمل، نمودن عمل باشد. يعنى: چون غير خدا را در آن عمل، دخيل و سهيم كرده است، پس با خداى خود نفاق كرده است.

يقال للمرائي عند الميزان: خذ ثوابك و ثواب عملك ممّن اشركته معى، فانظر من تعبد؟ و من تدعو؟ و من ترجو؟ و من تخاف.

؟!. يعنى: مى‌گويند به مرائى در روز قيامت در وقت كشيدن اعمال به ترازوى عدل كه: بگير اى مرائى، ثواب عمل خود را از كسى كه عمل از براى او كردى.