ترجمه و شرح مصباح الشريعة - گيلاني، عبدالرزاق - الصفحة ٢١٦ - باب سى و يكم در بيان زهد

شرح‌

قال الصّادق عليه السّلام‌: الزّهد مفتاح باب الآخرة و البراءة من النّار

حضرت امام صادق عليه السّلام مى‌فرمايد كه: زهد، كليد در بهشت است و برائت از جهنّم است، و تفسير زهد اين است كه مى‌فرمايد:

و هو ترك كلّ شي‌ء يشغلك عن اللَّه من غير تاسّف على فوتها

يعنى: زهد، ترك كردن هر چيزى است كه مشغول كند آدمى را از حضرت بارى تعالى، و دريغ نداشتن است بر فوت دنيا.

حاصل آنكه: حقيقت زهد، ترك هر چيزى است كه باز دارد كسى را از خدا و از ياد خدا، مثل متاع دنيا و خواهشهاى دنيا، خواه اندك و خواه بسيار، و خواه مال و خواه جاه، بلكه اين معنى، معنى زهد از دنيا است، و حقيقت زهد، زهد از دنيا و آخرت، هر دو است. حديث است كه:

«الدّنيا حرام على اهل الآخرة، و الآخرة حرام على اهل الدّنيا، و هما حرامان على اهل اللَّه».

، پس طالبان خدا را، ناچار است كه رغبت ايشان چنان كه از دنيا منقطع است، از آخرت نيز منقطع باشد، و آرام ايشان و حيات ايشان، نباشد مگر به جناب احديّت.

خلاف است كه زهد، با وجود قليل از مال، جمع مى‌تواند شد يا نه؟ بعضى قائل به اوّلند، و بعضى به ثانى، و بعضى به تفصيل، و در حقّ منتهيان تجويز مى‌كنند و در مبتديان نه، و اين قول خالى از قوّت نيست.

و لا اعجاب في تركها

مى‌فرمايد كه: زهد، قطع رغبت است از هر چه باشد، به شرط آنكه منجرّ به عجب نشود و از راه زهد، عجب به خود راه ندهد. چنان كه ابليس عبادت و زهد چندين ساله را، به يك عجب برهم زد و به خسران نشأتين موسوم گشت.

و لا انتظار فرج منها

و انتظار فرج هم منظور نباشد و غرض از زهد و ترك دنيا، رو كردن دنيا بايد