ترجمه و شرح مصباح الشريعة - گيلاني، عبدالرزاق - الصفحة ٢٧٠ - باب چهل و يكم در آداب اكل

الباطن و الظّاهر

حضرت امام صادق عليه السّلام مى‌فرمايد كه: كم خورى، خصلتى است بس نيكو و صفتى است بس رفيع و ارجمند، در هر حال و نزد هر قوم، چرا كه كم خوردن موجب صلاح باطن و ظاهر است. امّا ظاهر به واسطه محفوظ ماندن از اسقام و امراض، و امّا باطن به واسطه نزديك‌شدن نفس به سبب سبكى معده و گرسنگى به خضوع و خشوع، كه منشأ اتّصاف به اكثر صفات محموده است و قابليّت از براى فيضان علوم و ادراكات از مبادى عاليه.

روايت است كه:

«صلاة الشّبعان كتملّق السّكران».

و المحمود من المأكولات اربع، ضرورة، و عدّة، و فتوح، و قوت، فالاكل الضّرورىّ للاصفياء، و العدّة للقوّام الاتقياء، و الفتوح للمتوكّلين، و القوت للمؤمنين‌

مى‌فرمايد: خوردن محمود كه مذموم نيست، نه به حسب عقل و نه به حسب شرع، چهار است:

يكى- اكل ضرورى است كه به قدر سدّ رمق است و اين خورش اصفيا است.

مثل پيغمبران و اوصياء.

دوم- عدّه است. يعنى: حلال و بى‌شبهه، هر چند زايد بر سدّ رمق باشد و اين قوت اتقيا است.

سوم- فتوح است كه به در توكّل نشسته، نه از تنگى غضبانند و نه از وسعت شادان، و به هر چه مى‌رسد راضى هستند، آن را صرف مى‌كنند و شكر الهى بجا مى‌آرند.

چهارم- قوت است و اين خورش مؤمنان است كه هر چه را علم به حرمت ندارند، هر چند مشتبه باشد، تناول مى‌كنند.

و ليس شي‌ء اضرّ على قلب المؤمن من كثرة الاكل، و هي مورثة