ترجمه و شرح مصباح الشريعة - گيلاني، عبدالرزاق - الصفحة ٥٢

تورثك الرّياء و العجب، و السّفه و الغلظة في خلقه، و استكثار الطّاعة، و نسيان كرمه و فضله، و لا يزداد بذلك من اللَّه إلّا بعدا، و لا يستجلب به على مضىّ الايّام إلّا وحشة، و الذّكر ذكران، ذكر خالص بموافقة القلب، و ذكر صادق ينفى ذكر غيره، كما قال رسول اللَّه صلّى اللَّه عليه و آله: انّى لا احصى ثناء عليك، انت كما أثنيت على نفسك، فرسول اللَّه صلّى اللَّه عليه و آله، لم يجعل لذكره مقدارا عند علمه بحقيقة سابقة ذكر اللَّه عزّ و جلّ له، من قبل ذكره له، فمن دونه اولى، فمن اراد ان يذكر اللَّه، فليعلم انّه ما لم يذكر اللَّه العبد بالتّوفيق لذكره، لا يقدر العبد على ذكره.

شرح‌

قال الصّادق عليه السّلام‌: من كان ذاكرا للَّه على الحقيقة فهو مطيع، و من كان غافلا عنه فهو عاص‌

حضرت امام عليه السّلام مى‌فرمايد كه: هر كه به ياد خدا است، نه به زبان تنها، بلكه به دل و زبان و به ظاهر و باطن، متوجّه جناب او است. پس البتّه او مطيع و منقاد الهى است و از او عصيان صادر نمى‌شود، چرا كه منشأ صدور عصيان، غفلت است. و غفلت از او منتفى است. و هر گاه ثابت شد كه هر ذاكر مطيع است، پس به حكم عكس نقيض، هر عاصى غافل باشد. از اين جهت فرمود كه: هر كه از بارى تعالى غافل است و به ياد او نيست، عاصى است. يعنى: در شرف عصيان است و محمول باشد به مجاز مشارفه، و مى‌شود كه مراد از «طاعت» و «عصيان»، نفس ذكر و غفلت باشد. يعنى: هر كه به ياد خدا است، مطيع است به آنچه مأمور است، كه ذكر الهى باشد. و هر كه از او غافل است، عصيان كرده است به آنچه مأمور است. چرا كه غفلت از حضرت بارى، نزد مقرّبين معصيت است.

و الطّاعة علامة الهداية، و المعصية علامة الضَّلالة.