ترجمه و شرح مصباح الشريعة - گيلاني، عبدالرزاق - الصفحة ٥٧١ - باب نود و دوّم در حزن و اندوه

از حيا محروم است، صاحب همه بديها است، هر چند كه به عبادت و پرهيزگارى باشد.

و انّ خطوة تتخطّا في ساحات هيبة اللَّه بالحياء منه إليه، خير من عبادة سبعين سنة

مى‌فرمايد: يك گام كه صاحب حيا مى‌گذارد از روى حيا و شرم در فضاى هيبت الهى، عزيزتر است در پيش خداى تعالى از عبادت هفتاد سال كه نه از روى حيا باشد.

ضميرين مجرورين اوّل، راجع است به لفظ «اللَّه». ثانى به صاحب حيا كه دلالت دارد لفظ حيا بر او.

و الوقاحة صدر النّفاق، و صدر النّفاق الكفر

مى‌فرمايد: بى‌حيائى كه وقاحت عبارت از او است، اساس و بنيان هر نفاق است، و نفاق اساس كفر است.

قال رسول اللَّه صلّى اللَّه عليه و آله‌: اذا لم تستح فاعمل ما شئت، اى اذا فارقت الحياء فكلّ ما عملت من خير و شرّ فانت به معاقب‌

چنان كه حضرت پيغمبر صلّى اللَّه عليه و آله فرموده است كه: هر گاه صفت حيا كه مانع است از ارتكاب قبايح، از براى تو نباشد و تو از اين صفت كمال محروم باشى، پس بكن هر چه خواهى كه گويا خود را از جريده بندگى بيرون كرده‌اى و خوبى و بدى از براى تو يكسان شده است. و اين نيست مگر علامت كفر و در اين حالت هر چه مى‌كنى، خواه خوبى و خواه بدى، بكن كه نيست مگر موجب عذاب و عقاب.

و قوّة الحياء من الحزن و الخوف، و الحياء مسكن الخشية، و الحياء اوّله الهيبة

مى‌فرمايد: هر كه را حزن و خوف بيشتر است، حياى او بيشتر است. يعنى: هر كه‌