ترجمه و شرح مصباح الشريعة - گيلاني، عبدالرزاق - الصفحة ٥١٦ - باب هشتاد و پنجم در حسن ظنّ

شرح‌

قال الصّادق عليه السّلام‌: حسن الظّنّ اصله من حسن ايمان المرء و سلامة صدره‌

حضرت امام صادق عليه السّلام مى‌فرمايد كه: حسن ظنّ و گمان نيك، ناشى مى‌شود از حسن ايمان، هر چند آدمى ايمانش قايمتر است و سينه‌اش از تيرگى و سياهى سالمتر است، حسن ظنّ او به خدا بيشتر است.

و علامته ان يرى كلّ ما نظر إليه بعين الطّهارة و الفضل من حيث ركّب فيه، و قذف من الحياء و الامانة و الصّيانة و الصّدق.

مى‌فرمايد كه: علامت حسن ظنّ و نشانه اتّصاف آدمى به اين وصف شريف، آن است كه به هر چه نظر كند غير خوبى نبيند و عيب بين نباشد. چرا كه خداوند عالم جلّ شأنه، تركيب كرده است در بدن انسان و جا داده است در نفس او، صفتهاى چندى كه نيست مقتضاى آن صفتها مگر حسن ظنّ.

يكى از آن، صفت حيا است و تقاضا كردن او حسن ظنّ را ظاهر است، چه حمل افعال مؤمنين بر بدى، با وجود احتمال خوبى، منافى حيا است.

دوم- صفت امانت، چرا كه در پى عيبجوئى مؤمنان بودن و با وجود بودن خوبى و نيكوئى در ايشان، خوبى نديدن و بدى ديدن، عين خيانت است.

و همچنين دو صفت ديگر كه صيانت است و صدق نيز، مقتضى حسن ظنّ‌اند، چنان كه ظاهر است.

قال النّبىّ صلّى اللَّه عليه و آله‌: احسنوا ظنونكم باخوانكم تغتنموا بها صفاء القلب و نقاء الطّبع‌

چنان كه فرموده است حضرت پيغمبر صلّى اللَّه عليه و آله: نيكو كنيد گمانهاى خود را به برادران مؤمن، چرا كه حسن ظنّ به مؤمن موجب صفاى دل است و پاكى طبع، چه، منشأ