ترجمه و شرح مصباح الشريعة - گيلاني، عبدالرزاق - الصفحة ٥٠٨ - باب هشتاد و سوّم در ياد كردن مرگ

فطوبى لمن كان اكرم عند النّزول باوّلها، و طوبى لمن احسن مشايعته في اخرها

مى‌فرمايد كه: موت، اوّل منزلى است از منزلهاى آخرت، و آخر منزلى است از منزلهاى دنيا. خوشا حال كسى كه در وقت نزول موت، اوّل منزل آخرت به او سبك باشد، بلكه خوشتر از دنيا باشد، و خوشا حال كسى كه مشايعت برادر مؤمن را بعد از موت آن مؤمن، كه آخر منزل از منازل دنياى او است، خوب بجا بيارد و رعايت حقّ ايمان را فراموش نكند. بنا بر اين، تفسير ضمير «مشايعته» راجع است به موت، و مراد از «موت» ميّت. يا آنكه مفاد عبارت دوم نيز، مفاد فقره اوّل باشد و تعبير مختلف. و حاصلش اين باشد كه: خوشا حال كسى كه آخر منزل از منازل دنيا از براى او نيكوتر باشد، از منزلهاى پيشتر. يعنى: قبر او وحشت و ظلمت نداشته باشد و حساب و سؤال منكر و نكير و ساير أهوال قيامت به او آسان گذرد.

و الموت اقرب الأشياء من ولد آدم، و هو يعدّه أبعد، فما اجرا الانسان على نفسه، و ما اضعفه من خلق‌

مى‌فرمايد كه: موت نزديكترين چيزها است به آدمى و او، او را دورتر از همه چيز قياس مى‌كند. و چه جرأت عظيمى است كه انسان دارد بر نفس خود، با وجود ضعف بنيه و خلقت، و فكر عاقبت نمى‌كند.

و في الموت نجاة المخلصين، و هلاك المجرمين، و لذلك اشتاق من اشتاق إلى الموت، و كره من كره‌

مى‌فرمايد كه: موت باعث نجات مخلصان است از زحمت دنيا، و موجب هلاكت و عذاب گناهكاران است. و از اين جهت است كه زهّاد و عبّاد و مخلصين، مشتاق موت هستند، و آرزوى موت مى‌كنند، و گناهكاران از موت مى‌ترسند و از موت كراهت دارند.