ترجمه و شرح مصباح الشريعة - گيلاني، عبدالرزاق - الصفحة ٥٠٧ - باب هشتاد و سوّم در ياد كردن مرگ

و هر كه مردن را به خاطر بيارد و به نحوى كه مذكور شد، او را ملاحظه كند تا او در اين فكر است، بلا شكّ رحمت الهى بر او نازل مى‌شود و غرق رحمت الهى است. و هر كه از مردن عبرت نمى‌گيرد و بيچارگى و عاجزى خود را در وقت مردن و بعد از مردن به خاطر نمى‌آرد و توقّف بسيار در قبر و حيرانى روز قيامت را ملاحظه نمى‌كند، پس اميد خير و خوبى در او نيست.

قال النّبىّ صلّى اللَّه عليه و آله‌: اكثروا ذكر هاذم الذّات، قيل: و ما هو يا رسول اللَّه؟ فقال: الموت‌

حضرت پيغمبر صلّى اللَّه عليه و آله مى‌فرمايد كه: بسيار به خاطر بياوريد، محوكننده لذّتها را.

پرسيدند كه: چه چيز است آن؟ فرمود: مردن.

فما ذكره عبد على الحقيقة في سعة إلّا ضاقت عليه الدّنيا، و لا في شدّة إلّا اتّسعت عليه‌

مى‌فرمايد كه: به خاطر نمى‌آرد مردن را كسى در حال وسعت و فراخى عيش، مگر آنكه آن عيش به او تنگ مى‌شود، و به خاطر نمى‌آرد او را كسى در حال تنگى، مگر آنكه آن تنگى بر او فراخ مى‌گردد. چه، در اوّل هر گاه در عين عيش و عشرت باشد و به خاطر بياورد كه وقتى خواهد آمد كه همه اين‌ها را بايد گذاشت و در قبر پر وحشت و تاريك تنها خوابيد، و هر چه كرده است و گفته است از زمان تكليف تا زمان فوت، همه را بايد به حسيب لطيف خبير، عرض كرد و حساب داد.

جميع لذّات و تنعّمات بر او منغّص و ناگوار مى‌شود، و در ثانى هر گاه در عين تنگى و تلاطم هموم و غموم باشد و به خاطرش بگذرد، موت و ملايمات موت، تنگى و غم، به وسعت و شادى مبدّل مى‌شود و به خود خواهد گفتن كه: هر گاه آخر حيات و زندگى، اين چنين شدايد و سختيها باشد، اگر چند روزى به سختى بگذرد سهل است و به خود آسان مى‌كند.

و الموت اوّل منزل من منازل الآخرة و آخر منزل من منازل الدّنيا،